Lương Châu Từ

LƯƠNG CHÂU TỪ

Lương Châu Từ (điệu Từ  hay Khúc hát miền Lương Châu) là những bài thơ về miền biên ải, chủ yếu thể hiện tình hình gian khổ, tâm sự nhớ quê hương hoặc là chí khí của những chinh nhân đang canh giữ vùng biên cương.

Trong chủ đề này, có lẽ nỗi tiếng nhất (also hay nhất) chính là bài Lương Châu Từ (kỳ 1) của Vương Hàn: 

Bồ đào mỹ tửu dạ quang bôi
Dục ẩm tì bà mã thượng thôi
Tuý ngoạ sa trường quân mạc tiếu
Cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi?

Dịch nghĩa:

Rượu bồ đào (rượu nho) tuyệt hảo sóng sánh trong chén ngọc dạ quang

Đang muốn uống thì tiếng tì bà đã thúc giục ngay rồi

(Aizzz) Nếu mà tôi bị say rồi chết trên sa trường thì anh đừng có cười (nhạo)

Xưa nay đi chinh chiến có mấy ai trở về.

Hai câu cuối này quá ư là hay đi, nhiều người thì thấy nó thật là khẳng khái, hùng tráng, cá nhân mềnh thì mềnh thấy nó có bi tráng, có anh dũng nhưng nó thật là chua xót bi ai (anti-war activist điển hình).  Nhà thơ Nguyễn Hữu Loan có lẽ đã lấy cảm hứng từ bài này khi ông viết:

Lấy chồng đời chiến chinh

Mấy người đi trở lại

 (Trích Màu Tím Hoa Sim)

Sau đây là 1 số bài Lương Châu Từ cũng hay hay:

Lương Châu Từ kỳ 2 của Vương Hàn (hem hay bằng bài 1, hơi sầu bi sướt mướt)

涼州詞其二

秦中花鳥已應闌,
塞外風沙猶自寒。
夜聽胡笳折楊柳,
教人意氣憶長安。

Tần trung hoa điểu dĩ ưng lan

Tái ngoại phong sa do tự hàn

Dạ thính Hồ già Chiết Dương Liễu

Giao nhân ý khí ức Trường An.

Ở đất Tần, hoa sắp tàn, chim bay đi gần hết
Ngoài quan ải thì gió cát vẫn còn lạnh lẽo
Ban đêm tiếng Hồ già (1 loại sáo của người Hồ) thổi bài “Chiết dương liễu”
Khiến cho lòng người nhớ về Trường An.

Bài Xuất Tái (Lương Châu Từ)  của Vương Chi Hoán (王之渙), bài này thì đẹp và hay…

出塞(涼州詞) 

黃河遠上白雲間,
一片孤城萬仞山。
羌笛何須怨楊柳,
春風不度玉門關。

Hoàng hà viễn thướng bạch vân gian,
Nhất phiến cô thành vạn nhận san.
Khương địch hà tu oán dương liễu,
Xuân phong bất độ Ngọc Môn quan.

Hoàng Hà chảy xa xa như dài lên tận mây trắng
Một phiến thành cô quạnh, muôn trượng núi cao
Tiếng sáo người Khương cần chi phải oán dương liễu (ý là thổi bài “Chiết Dương liễu”)
Vì gió xuân nào có qua được cửa ải Ngọc Môn Quan.

Bài thơ này đúng là tiêu biểu cho trường phái “thơ trung hữu họa” – Chỉ 2 câu đầu tiên đã vẽ nên một bức tranh toàn cảnh về vùng biên ải rộng lớn mà hoang sơ,  từ  đó càng làm nổi bật sự  nhỏ nhoi, cô tịch của “đồn biên phòng” và implies cuộc sống vất vả khô khan của người “lính biên phòng”. Câu cuối cùng đẩy sự liên tưởng của người đọc lên mức cao nhất — vùng biên cương này xa xôi hẻo lánh tới mức làn gió nhà cũng ko thổi tới được. Thật là thãm thiết :))

Tiếp theo là 3 bài Lương Châu Từ của Trương Tịch, trong đó có mỗi bài số 3 là hay

Lương Châu Từ kỳ 1 

邊城暮雨雁飛低,
蘆筍初生漸欲齊。
無數鈴聲遙過磧,
應馱白練到安西。

Biên thành mộ vũ nhạn phi đê,
Lô duẩn sơ sinh tiệm dục tề.
Vô số linh thanh dao quá thích,
Ưng đà bạch luyện đáo An Tây.
 

Mưa chiều ở thành biên giới nhạn bay thấp
Lau măng mới mọc cùng nhau từ từ vương cao
Nhiều tiếng chuông vọng qua sa mạc nghe xa xa
Ngựa và lạc đà chở lụa trắng vào An Tây.

Lương Châu Từ kỳ 2

古鎮城門白磧開,
胡兵往往傍沙堆。
巡邊使客行應早,
每待平安火到來。

Cổ trấn thành môn bạch thích khai,
Hồ binh vãng vãng bạng sa đôi.
Tuần biên sứ khách hành ưng tảo,
Mỗi đãi bình yên hỏa đáo lai.

Cửa thị trấn xưa cát trắng bắt đầu lấp
Lính Hồ lui tới trên những đụn cát
Sứ giả tuần biên muốn lên đường sớm
Thường chờ những đội lính (phục kích ban đêm) trở lại bình yên.

Lương Châu Từ kỳ 3

鳳林關裏水東流,
白草黃榆六十秋。
邊將皆承深恩澤,
無人解道取涼州。

Phượng Lâm quan lý thủy đông lưu,
Bạch thảo hoàng du lục thập thu.
Biên tướng giai thừa thâm ân trạch,
Vô nhân giải đạo thủ Lương Châu.

Trong ải Phượng Lâm nước chảy về hướng đông
Cỏ trắng du vàng đã 60 năm rồi
Tướng ngoài biên đã hưởng nhiều ân sủng
Nhưng không có người mở đường đánh lấy Lương Châu.

Bài thơ thứ  3 như một tác phẩm của Nam Cao hay Ngô Tất Tố, đánh thức ta khỏi một loạt nx tác phẩm “lãn mạng” đương thời của Tự lực Văn đoàn, ra khỏi nx ảo tưởng hùng tráng kiên cường của đời lính biên phòng (và của quân nhân nói chung), đưa ta trở lại với hiện thực rất đời thường — ai cũng có lòng sợ chết, ai cũng có lúc nhát gan. Bài thơ là niềm cảm thông cho số phận nx người lính biên ải. Sâu xa hơn, nó có lẽ còn là 1 lời critic đối với quá trình “anh hùng hóa” và “tẩy não hóa” (vd, như bài số 1 của Vương Hàn) nhằm khuyến khích người ta xem cái chết “nhẹ như lông hồng” và việc ra trận tử trận (đôi khi vì nx lợi ích vị kỷ của 1 số người) là default. Ta thích tráng khí của “Túy ngọa sa trường quân mạc tiếu” — lại càng thích sự  độc đáo của “Vô nhân giải đạo thủ Lương Châu”. Dám đi ngược lại một ý thơ tuyệt hảo (Trương Tịch chưa sinh ra khi Vương Hàn làm bài thơ nổi tiếng kia), bài thơ này của Trương Tịch quả là rất đáng thưởng thức.

Cuối cùng, xin bonus thêm Lương Châu Từ của Tiết Phùng (薛逢) 

千里東歸客,
無心憶舊遊。
掛帆游白水,
高枕到青州。
君住孤山下,
煙深夜徑長。
轅門渡綠水,
游苑繞垂楊。
樹發花如錦,
鶯啼柳若絲。
更遊歡宴地,
愁見別離時。

Thiên lý đông quy khách,
Vô tâm ức cựu du.
Quải phàm du Bạch Thuỷ,
Cao chẩm đáo Thanh Châu.
Quân trú cô sơn hạ,
Yên thâm dạ kính trường.
Viên môn độ lục thuỷ,
Du uyển nhiễu thuỳ dương.
Thụ phát hoa như cẩm,
Oanh đề liễu nhược ti.
Cánh du hoan yến địa,
Sầu kiến biệt ly thì.

Dịch nghĩa:

Khách về đông xa xôi ngàn dặm

Không có tâm nhớ những nơi đã qua

Căng buồm qua Bạch Thủy

Nằm nghỉ thoải mái đến Thanh Châu
Dưới cô sơn nơi anh từng đóng
Sương dày phủ lấp đường khuya
Nước xanh chảy dưới cổng thềm
Vườn quân rủ những liễu mềm thướt tha
Cây đến mùa nở hoa như gấm
Tiếng oanh ca trong đám tơ vàng
Càng trở lại nơi phố thị

Càng sầu nhớ lúc phân ly.

Bài thơ này ko có gì quá độc đáo, trừ  nx tứ thơ hay, ví dụ như  “Yên thâm dạ kính trường” hoặc là “thụ phát hoa như cẩm, oanh đề liễu nhược ti”. Hai câu cuối có vẻ hay, nhưng nghĩa của nó mình chưa thực hiểu. Bản dịch trên dựa vào bản dịch trên thivien, edit 1 chút. Nếu có thời gian sẽ ngâm cứu kỹ lại bài này sau./.

——-

Chi Thượng Anh Ca

About Hoasinh Anhca
Trì Trung Hoa sinh hưởng lạc - Chi Thượng Anh ca mạn đề

7 Responses to Lương Châu Từ

  1. Chán đời cái editor của WP, nhìn text xấu vãi hàng :((

    Like

  2. Túy ngọa sa trường quân mạc tiếu
    Cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi,
    Hình như ở trên mạng người ta dịch là: Đã nằm uống rượu trên bãi cát rồi thì đừng có cười, cổ lai chinh chiến chỉ có người ích kỷ là về thôi :)) kể ra cũng đúng…. Hoa Sinh

    Like

  3. Tiểu Ly, Vũ Khánh huynh email cho ta, comment như sau: “”Mã thượng thôi” phải được hiểu là: Ngay lập tức chứ ko phải Lên ngựa – Sắp uống, tiếng đàn tỳ bà lại giục giã (uống ngay lập tức), mới đúng. Đã rất nhiều người sai, kể cả…”

    Hì hì ông anh này của ta hay ăn nói không đụng chạm ai thành ra lấp lửng, viết là kể cả…. thế kia chỉ khiến ta tò mò muốn chết cái ba chấm là những ai…. haizzz – Hoa Sinh

    Like

  4. Trì Trung says:

    Haha phai roi, ko phai ai cung postmodernist nhu nang… Xu huong ai cung thich cai j cung phai co chuan muc ro rang, co khuon vang thuoc ngoc ca😀 – trì trung

    Like

  5. Trì Trung says:

    Khiep qua, academic qua, ko hieu j ca…

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

becomingnguoiviet

An outsider's view on what is going on inside Vietnam

Rie's Bento & Cooking

in healthy way with Love

Dine with Ruby and Marion

Simple yet Tasty Food

Quỹ Nghiên cứu Biển Đông

Vì công lý và hòa bình cho Biển Đông

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

About Words - Cambridge Dictionaries Online blog

Commenting on developments in the English language

VƯƠNG-TRÍ-NHÀN

đang hoàn thiện

Nghiên cứu quốc tế

Tư liệu học thuật chuyên ngành nghiên cứu quốc tế

My kitchen of love ~

What's behind my kitchen door

%d bloggers like this: