Đánh cho để dài tóc – Quang Trung Nguyễn Huệ

Hôm nay vào mạng thấy tin Lễ hội gò Đống Đa, chợt nhớ bài này (không biết gọi là bài gì, chắc chắn không phải thơ, từ, hay hò, lý gì, mà có lẽ giống như kiểu phương châm, hay khẩu hiệu, giống như bây giờ: Quân đội ta Trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng (Khẩu hiệu của Quân Đội VN))🙂

Đánh cho để dài tóc

Đánh cho để đen răng

Đánh cho nó chích luân bất phản

Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn

Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ.

Đây là khẩu hiệu được làm bằng chữ Nôm, ảnh chụp ở gò Đống Đa, lấy từ địa chỉ này đây:

Từ cùng địa chỉ trên, cung cấp 1 bản dịch ra tiếng Anh vô cùng sến sủa:

We beat you because we like to wear our hair long.
Beat you because we like to blacken our teeth.
Beat you, so none of your war chariots could run off.
Beat you to keep your weapons from going home.
Beat you so history knows the South has its own king.
Nguyễn Huệ, Emperor Quang Trung, 1789
(translated by John Balaban)

Sến sủa ở chỗ cái câu khẩu hiệu của người ta hô đi đánh trận, ngắn gọn (2 câu đầu), khí thế hừng hực, mà thêm thắt vào thế nào, mục đích rất rõ ràng biến thành like liếc, we beat you because we like to… cứ như là câu nói trên bàn tiệc ngoại giao; đối tượng nghe từ ta (ta hô ta nghe, ngày xưa gọi là nâng cao sĩ khí, ngày nay – tức là vài năm gần đây, gọi là tự sướng, đúng ko nhỉ?) hóa ra thành địch (ta hát cho địch nghe), giải thích lý do lý trấu (because).

2 cái câu đầu mà dịch ngược lại tiếng Việt chắc là thế này:

Chúng ta đánh ngươi bởi vì chúng ta thích để tóc dài

Đánh ngươi bởi vì chúng ta thích nhuộm răng đen

😐

Thứ hai nữa là cái câu phiến giáp bất hoàn,  ý nghĩa tương tự như đánh cho không còn mảnh giáp???…chứ không phải đánh để ko cho ngươi (literally quân bị/ vũ khí của ngươi) quay về nhà?

Thứ 3 nữa là Nam quốc chứ ko phải the South, hữu chủ chứ ko phải has its own king (mặc dù suy luận ra thì cũng hơi tương đương)

Nữa nữa là “đánh” ở đây là đánh trận, fighting in a war, đầy chủ nghĩa anh hùng ca trong đấy, trong khi đó dùng từ ‘beat’ cảm giác như ‘đánh đập’  hic…

Vua Quang Trung hình như là vua đầu tiên khuyến khích dùng tiếng Nôm officially ( ‘hình như’ vì ngại kiểm chứng thông tin quá), tất nhiên là sau khi đã lên ngôi, nhưng thấy rõ là ông cha ta thế kỷ 18-19 vẫn dùng nhiều từ gốc Hán trong Nôm.

So sánh khẩu hiệu xưa và nay, cả hai khẩu hiệu đều thể hiện rõ chủ nghĩa dân tộc, nhưng ngày xưa đậm chất culturalist, giữ gìn bản sắc, văn hóa (giữ truyền thống để tóc dài, nhuộm răng >< TQ thời Thanh phải cạo nửa đầu), còn ngày nay đã nhập khẩu các khái niệm chính trị hiện đại, độc lập, tự chủ, mà các khái niệm này thì lại quan hệ sâu xa với realism…

Hoa Sinh

About Hoasinh Anhca
Trì Trung Hoa sinh hưởng lạc - Chi Thượng Anh ca mạn đề

2 Responses to Đánh cho để dài tóc – Quang Trung Nguyễn Huệ

  1. Dat ly says:

    Chet cuoi voi ban dich. Ma chac do anh Tay dich nen ko toat dc cai khi the.

    Like

  2. Pingback: Hoasinh_Anhca

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

becomingnguoiviet

An outsider's view on what is going on inside Vietnam

Rie's Bento & Cooking

in healthy way with Love

Dine with Ruby and Marion

Simple yet Tasty Food

Quỹ Nghiên cứu Biển Đông

Vì công lý và hòa bình cho Biển Đông

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

About Words - Cambridge Dictionaries Online blog

Commenting on developments in the English language

VƯƠNG-TRÍ-NHÀN

đang hoàn thiện

Nghiên cứu quốc tế

Tư liệu học thuật chuyên ngành nghiên cứu quốc tế

My kitchen of love ~

What's behind my kitchen door

%d bloggers like this: