Luận ngữ. Thiên 1: Học nhi. Chương 1.3

Thiên 1: Học nhi. Chương 1.3

1.3. 子曰:“巧言令色,鲜矣仁!”

Zǐ yuē: qiǎo yán lìng sè, xiān yǐ rén!

Tử viết: xảo ngôn lệnh sắc (1), tiển (2) hĩ nhân!

(1) 巧言令色 – qiǎo yán lìng sè – xảo ngôn lệnh sắc: Chu Hi chú thích: 好其言,善其色,致饰于外,务以说人 – hảo kì ngôn, thiện kì sắc, trí sức ư ngoại, vụ dĩ duyệt nhân – lời nói tốt đẹp, nhan sắc hòa thiện, hết lòng làm/thể hiện đẹp ở bên ngoài, chuyên chú làm đẹp lòng người khác . “Xảo” và “lệnh” đều mang ý nghĩa tốt đẹp. Tuy nhiên ở đây nên giải thích là giả trang dáng vẻ hòa ngôn duyệt sắc – dáng vẻ ngôn ngữ hòa nhã.

(2) 鲜- xiǎn – tiển: ít, thiếu, hiếm. Trong Luận ngữ, chữ鲜 đều mang ý nghĩa này. Chữ矣 tiếp theo dùng như từ 了 (le) hiện đại. Khi biểu thị cảm thán thấy Việt Nam mình hay dịch là “thay,” “vậy thay.”

[Dịch nghĩa câu]

Khổng tử viết: Hoa ngôn xảo ngữ, làm ra vẻ hòa ngôn duyệt sắc, loại người này, thật thiếu lòng nhân!

[Bình luận phân tích]

Chương trước đã nói, nhân là cốt lõi của học thuyết của Khổng tử và Nho gia, một trong những biểu hiện của nhân là hiếu và đễ. Ở đây trực tiếp giảng giải nhân là cái gì. Trong chương này, Khổng tử nói về mặt đối nghịch của nhân, đó là hoa ngôn xảo ngữ, làm ra vẻ hiền từ hòa thiện. Nho gia đề cao sự chất phác (simple, plain), phản đối hoa ngôn xảo ngữ; chủ trương lời nói ra nên cẩn thận, nói được làm được, làm trước nói sau, phản đối lời nói việc làm “thuận tâm sở dục” (thích gì làm đấy, thích gì nói đấy), chỉ nói không làm, chỉ dừng lại ở lời nói. Điều này thể hiện, Khổng tử và Nho gia chú trọng hành động thực tế của con người, đặc biệt nhấn mạnh con người nên “ngôn hành nhất trí”, hết sức tránh nói chuyện hão, lời nói phù phiếm, tâm khẩu bất nhất (ngôn hành nhất trí -言行一致 – yán xíng yī zhì – lời nói và việc làm như nhau). Loại tinh thần chất phác, thái độ thiết thực này có ảnh hưởng lâu dài đến người Trung Quốc, hình thành nên nội dung tinh hoa của văn hóa tư tưởng truyền thống Trung Hoa.

[Bình luận phân tích khác] (ta  vợt được trên mạng)

Từ 巧 – xảo thường có ý nghĩa cao diệu, thông huệ, linh xảo, mỹ hảo.

Từ 令 – lệnh có nghĩa tốt, thiện.

Do đó hai từ xảo ngôn, lệnh sắc đều có ý nghĩa tốt đẹp, tại sao ở đây chuyển 180 độ, “khí minh đầu ám”- bỏ chỗ sáng mà hướng về chỗ tối vậy? (khí minh đầu ám – 弃明投暗 – qì míng tóu àn). Suy luận hợp lý là ở đây ẩn tàng một chút “ngôn ngoại chi ý” (言外之意 – yán wài zhī yì – ý nằm ở ngoài lời nói, hàm ý, ẩn ý, xuất từ Lục nhất thi thoại của Âu Dương tu thời Tống).

Lời nói quá lọt tai, sắc mặt tỏ ra hòa thiện, nhưng không có một chút thành khẩn nào. Lời nói như thế không phải là biểu hiện của nhân vậy. Ngôn ngoại chi ý của xảo ngôn lệnh sắc, chính là “không có một chút thành khẩn nào.” Do đó ý của Khổng tử là xảo ngôn lệnh sắc nhưng không thành khẩn là không tốt.

[Bình luận khác nữa]

Có người nói, Khổng tử sinh ra không được trời phú cho nhan sắc, cho nên không ưa những người xảo ngôn lệnh sắc😛

Si

 

 

 

About Hoasinh Anhca
Trì Trung Hoa sinh hưởng lạc - Chi Thượng Anh ca mạn đề

4 Responses to Luận ngữ. Thiên 1: Học nhi. Chương 1.3

  1. Haizzz đã 1.3 rồi mà vẫn chưa thuộc 1.1 và 1.2 chi hồ dã dã >_<

    Like

  2. Pingback: [KTTH] Chương 19 – Tịnh Nguyệt Cổ Trấn

  3. Pingback: Luận ngữ. Thiên 1: Học nhi. Chương 1.10 | Hoasinh_Anhca

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

becomingnguoiviet

An outsider's view on what is going on inside Vietnam

Rie's Bento & Cooking

in healthy way with Love

Dine with Ruby and Marion

Simple yet Tasty Food

Quỹ Nghiên cứu Biển Đông

Vì công lý và hòa bình cho Biển Đông

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

About Words - Cambridge Dictionaries Online blog

Commenting on developments in the English language

VƯƠNG-TRÍ-NHÀN

đang hoàn thiện

Nghiên cứu quốc tế

Tư liệu học thuật chuyên ngành nghiên cứu quốc tế

My kitchen of love ~

What's behind my kitchen door

%d bloggers like this: