Luận ngữ. Thiên 1: Học nhi. Chương 1.16

1.16 子曰:“不患人之不已知,患不知人也。”

Zǐ yuē: “bù huàn rén zhī bù jǐ zhī, huàn bù zhī rén yě.’

Tử viết: “Bất hoạn (1) nhân (2) chi bất kỉ tri, hoạn bất tri nhân dã.”

[Chú thích – Dương Bá Tuấn]

(1) 患 – huàn – hoạn: ưu tư, lo lắng, sợ.

(2) 人 – rén – nhân: chỉ người có giáo dưỡng, có tri thức, chứ không phải nhân dân nói chung.

[Diễn giải câu – Dương Bá Tuấn]

Khổng tử nói: “Không sợ người khác không hiểu ta, chỉ sợ ta không hiểu người khác.”

[Bình luận – Chưa rõ là ai]

Câu này là đạo lý đối nhân xử thế mà Khổng tử truyền thụ cho học sinh của mình. Có người giải thích rằng, đây là tư tưởng an bần lạc đạo, không cầu danh lợi của Khổng tử. Giải thích này có lẽ không thỏa đáng lắm, do không phù hợp với chủ trương trước sau như một của Khổng tử. Trong quan niệm của Khổng tử, học nhi ưu tắc sĩ – học tập tốt xong, nếu vẫn còn dư lực, thì đi làm quan (i), đây là một loại thái độ tích cực nhập thế, bước ra xã hội. Ẩn ý trong này là: trong quá trình tìm hiểu, hiểu biết về người khác, cũng để người khác hiểu về mình.

(i) Trong một câu đầy đủ là ‘Sĩ nhi ưu tắc học, học nhi ưu tắc sĩ’ – 仕而优则学,学而优则仕 – shì ér yōu zé xué, xué ér yōu zé shì (Câu trong Luận ngữ, thiên Tử trương; làm quan mà còn dư lực thì học tập; học tập tốt xong, nếu vẫn còn dư lực, thì đi làm quan; nói chung là một câu yêu cầu phải liên tục học tập, học đi đôi với hành).

[Luận ngữ tân giải – Tiền Mưu]

Quân tử cầu ở bản thân, không sợ người không biết mình. Nếu không có Khổng Tử, sẽ không biết nên noi theo Nghiêu Thuấn. Không có Mạnh tử, sẽ không biết Khổng tử là thánh hiền, vì đời vì người mà trước giờ chưa có. Do đó mới biết “tri nhân” đáng quý như thế nào, mà nếu không “tri nhân” đáng sợ như thế nào.

[Luận ngữ biệt tài – Nam Hoài Cẩn]

Đây là kết lại tinh thần của Thiên Học nhi. Khổng tử nói một người không sợ người khác không hiểu mình, sợ nhất là mình không hiểu người khác. Đây là kết luận của câu “Nhân bất tri nhi bất uấn, bất diệc quân tử hồ.” Đại khái con người luôn có một căn bệnh phổ thông, chính là luôn cảm giác mình rất hay, rất giỏi, mỗi khi nói sai một câu, mặt lại đỏ lên; nhưng sau ba giây, mặt hết đỏ, ngay lập tức trong đầu tìm đủ lý do để giải thích cho lỗi lầm của mình, cho rằng bản thân hoàn toàn đúng, lại qua một tiếng đồng hồ, càng nghĩ càng thấy mình đúng. Chính vì như thế này, nên con người luôn trách người khác không hiểu mình, mà đối với vấn đề mình có hiểu người khác hay không, lại không để tâm đến. Do đó mục đích của thiên Học nhi này, chương cuối cùng, lấy câu của chương đầu tiên “nhân bất tri nhi bất uấn, bất diệc quân tử hồ” làm trọng điểm. Điểm trọng yếu của kết luận này là tại sao phải giữ oán hận trong lòng? Không cần sợ người khác không hiểu mình, quan trọng nhất là mình có hiểu người khác hay không. Vì vậy thiên này nói về mục đích của học vấn, đến đây là đạt đến kết luận.

[Lời bàn của Yên Liên]

Đáng tiếc, các học giả không đi sâu phân tích bình luận về chương này. Nói chỉ sợ không hiểu người khác, nhưng nội dung của “hiểu” này là gì? Chúng ta cụ thể cần hiểu những gì về người khác? Và chúng ta cần làm những gì, học những gì, có thái độ như thế nào để hiểu về người khác? Và hiểu về người khác, đem lại những lợi ích gì? Có lợi gì cho việc tu thân? Đây đều là những câu hỏi đáng để suy nghĩ, và nếu đi sâu vào phân tích, có thể sẽ dẫn đến nhiều tranh luận rất hay.

😘😘 La la la la 😘😘…. Kết thúc thiên 1!!! 🎉🎊✨🎈🎊🎉🎈🎈🎈🍰🍩🎂🍨🍧🍸🍷🍷🍷

Tuy nhiên, từ giờ đến hết năm bận kinh khủng khiếp (trả nợ cũ và kiếm tiền mới hihi) nên chắc phải 1 tháng nữa mới tiếp tục với công trình này.

Con chim kia nợ ta một đống thơ từ, nhớ lấy.

Advertisements

About Hoasinh Anhca
Trì Trung Hoa sinh hưởng lạc - Chi Thượng Anh ca mạn đề

2 Responses to Luận ngữ. Thiên 1: Học nhi. Chương 1.16

  1. Pingback: Luận ngữ. Thiên 1: Học nhi | Hoasinh_Anhca

  2. Pingback: Luận ngữ. Thiên 2: Vi chính. Chương 2.4 | Hoasinh_Anhca

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

Le Minh Khai's SEAsian History Blog

Always rethinking the Southeast Asian past

followmybrushmarks

exploring the ancient art of Chinese Brush Painting

Hoasinh_Anhca

Trì trung Hoa sinh hưởng lạc Chi thượng Anh ca mạn đề

Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

becomingnguoiviet

An outsider's view on what is going on inside Vietnam

Rie's Bento & Cooking

in healthy way with Love

Quỹ Nghiên cứu Biển Đông

Vì công lý và hòa bình cho Biển Đông

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

Thought Catalog

Thought Catalog is a digital youth culture magazine dedicated to your stories and ideas.

About Words - Cambridge Dictionaries Online blog

Commenting on developments in the English language

VƯƠNG-TRÍ-NHÀN

đang hoàn thiện

Nghiên cứu quốc tế

Just another WordPress.com site

My kitchen of love ~

What's behind my kitchen door

%d bloggers like this: