Luận ngữ. Thiên 1: Học nhi

Bài này là để tổng kết lại Thiên 1, phục vụ cho mục đích tra cứu sau này, cũng như giúp có một cái nhìn tổng thể về Thiên.

Số thứ tự của các chương là link dẫn đến bài về từng chương một.

Tổng kết lại, chương này bao gồm các nguyên tắc, chuẩn mực làm người (tốt), làm “quân tử,” và liên hệ với việc học tập, mục đích của học tập là gì. Trong 16 câu này, lọt vào một câu số 1.5 liên quan đến trị quốc, cho đến giờ ta vẫn chưa hiểu lắm dụng ý của các nhà biên soạn khi xếp câu này vào Thiên Học nhi. Hy vọng về sau sẽ “ngộ” ra ý nghĩa.

Luận ngữ. Thiên 1: Học nhi.

1.1. 子曰:“学而时习之,不亦说 乎?有朋自远方来,不亦乐乎?人不知而不愠,不亦君子乎?”

Zǐ yuē:   xué ér shí xí zhī bù yì yuè hū Yǒu péng zì yuǎn fāng lái bú yì lè hū Rén bù zhī ér bú yùnbú yì jūn zǐ hū

Tử viết: Học nhi thời tập chi, bất diệc duyệt hồ? Hữu bằng từ viễn phương lai, bất diệc lạc hồ? Nhân bất tri, nhi bất uấn, bất diệc quân tử hồ?

 

1.2. 有子曰:“其为人也孝弟,而好犯上者,鲜矣;不好犯上而好作乱者,未之有也。君子务本,本立而道生。孝弟也者,其为仁之本与!”

Yǒu zǐ yuē qí wéi rén yě xiào tì ér hào fàn shàng zhě xiǎn yǐ  bù hào fàn shàng ér hào zuò luàn zhě, wèi zhī yǒu yě Jūn zǐ wù běn, běn lì ér dào shēng Xiào tì yě zhě qí wéi rén zhī běn yú

Hữu tử viết: kì vi nhân dã hiếu đễ, nhi hảo phạm thượng giả, tiển hĩ; bất hảo phạm thượng, nhi hảo tác loạn giả, vị chi hữu dã. Quân tử vụ bản, bản lập nhi đạo sinh. Hiếu đễ dã giả, kì vi nhân chi bản dư!

 

1.3. 子曰:“巧言令色,鲜矣仁!”

Zǐ yuē: qiǎo yán lìng sè, xiān yǐ rén!

Tử viết: xảo ngôn lệnh sắc, tiển hĩ nhân!

 

1.4. 曾子曰:“吾日三省吾身:为人谋而不忠乎?与朋友交而不信乎?传不习乎?”

Zēng  zǐ  yuē   wú sān xǐng wú shēn  wèi  rén móu ér bú zhōng hū   yǔ péng yǒu  jiāo ér bú xìn  hū  chuán bù xí hū  

Tăng tử viết: Ngô nhật tam tỉnh ngô thân: vi nhân mưu nhi bất trung hồ? Dữ bằng hữu giao nhi bất tín hồ? Truyền bất tập hồ?

 

1.5. 子曰:“道千乘之国,敬事而信,节用而爱人,使民以时。”

Zǐ yuē :“dào qiān shèng zhī guó ,jìng shì ér xìn ,jié yòng ér ài rén ,shǐ mín yǐ shí 。”

Tử viết: Đạo thiên thặng chi quốc, kính sự nhi tín, tiết dụng nhi ái nhân, sử dân dĩ thời.

 

1.6. 子曰:“弟子入则孝,出则弟,谨而信,泛爱众,而亲仁,行有余力,则以学文。”

Zǐ yuē “dì zǐ rù zé xiào chū zé tì jǐn ér xìn fàn ài zhòng ér qīn rén , xíng yǒu yú lì zé yǐ xué wén ” 

Tử viết: Đệ tử nhập tắc hiếu, xuất tắc đễ, cẩn nhi tín, phiếm ái chúng, nhi thân nhân, hành hữu dư lực, tắc dĩ học văn.

 

1.7. 子夏曰:“贤贤易色;事父母,能竭其力;事君,能致其身;与朋友交,言而有信。虽曰未学,吾必谓之学矣。”

Zǐ xià yuē “xián xián yì sè shì fù mǔ néng jié qí lì shì jūn néng zhì qí shēn yǔ péng yǒu jiāo yán ér yǒu xìn suī yuē wèi xué wú bì wèi zhī xué yǐ ” 

Tử hạ viết hiền hiền dị sắcsự phụ mẫunăng kiệt kì lựcsự quânnăng trí kì thândữ bằng hữu giaongôn nhi hữu tínTuy viết vị họcngô tất vị chi học hĩ

 

1.8. 子曰:“君子,不重则不威; 学则不固。主忠信。无友不如己者。过则勿惮改。”

Zǐ yuē “jūn zǐ, bù zhòng zé bù wēi xué zé bù gù Zhǔ zhōng xìnWú yǒu bù rú yǐ zhě Guò zé wù dàn gǎi

Tử viết: quân tử, bất trọng tắc bất uy; học tắc bất cố. Chủ trung tín. Vô hữu bất như kỉ giả. Quá tắc vật đạn cải.

 

1.9. 曾子曰:“慎终追远,民德归厚矣。”

Zēng zǐ yuē “Shèn zhōng zhuī yuǎn mín dé guī hòu yǐ ” 

Tăng tử viết: Thận chung truy viễn, dân đức quy hậu hĩ.

 

1.10. 子禽问于子贡曰:“夫子至于是邦也,必闻其政,求之与,抑与之与?”子贡曰:“夫子温、良、恭、俭、让以得之。夫子之求之也,其诸异乎人之求之与?”

Zǐ Qín wèn yú Zǐ Gòng yuē “fū zǐ zhì yú shì bāng yě bì wén qí zhèng qiú zhī yǔ, yì yǔ zhī yǔ ” Zǐ Gòng yuē “fū zǐ wēn liáng gōng jiǎn ràng yǐ de zhī Fū zǐ zhī qiú zhī yě qí zhū yì hū rén zhī qiú zhī yǔ

Tử Cầm vấn ư Tử Cống viết: “Phu tử chí ư thị bang dã, tất văn kì chính, cầu chi dư, ức dữ chi dư?”

Tử Cống viết: “Phu tử ôn, lương, cung, kiệm, nhượng dĩ đắc chi. Phu tử chi cầu chi dã, kì chư dị hồ nhân chi cầu chi dư?”

 

 

1.11. 子曰:“父在,观其志;父没,观其行;三年无改于父之道,可谓孝矣。”

Zǐ yuē “fù zài guān qí zhì fù méi guān qí xìng sān nián wú gǎi yú fù zhī dào kě wèi xiào yǐ

Tử viết: Phụ tại, quan kì chí; phụ một, quan kì hành; tam niên vô cải ư phụ chi đạo, khả vị hiếu hĩ.

 

1.12 有子曰:“礼之用,和为贵。先王之道,斯为美。小大由之, 有所不行。知和而和,不以礼节之,亦不可行也。”

Yǒu zǐ yuē “Lǐ zhī yòng hé wéi guì Xiān wáng zhī dào sī wéi měi Xiǎo dà yóu zhī, yǒu suǒ bù xíng Zhī hé ér hé bù yǐ lǐ jié zhī yì bù kě xíng yě

Hữu tử viết: Lễ chi dụng, hòa vi quý. Tiên vương chi đạo, tư vi mỹ. Tiểu đại do chi, hữu sở bất hành. Tri hòa nhi hòa, bất dĩ lễ tiết chi, diệc bất khả hành dã.

 

1.13 有子曰:“信近于义,言可复也;恭近于礼,远耻辱也;因不失其亲,亦可宗也。”

Yǒu zǐ yuē :“xìn jìn yū yì ,yán kě fù yě 。Gōng jìn yū lǐ ,yuàn chǐ rǔ yě 。Yīn bù shī qí qīn ,yì kě zōng yě 。”

Hữu tử viết: Tín cận  ư nghĩa, ngôn khả phục dã. Cung cận ư lễ, viễn sỉ nhục dã; nhân bất thất kì thân, diệc khả tông dã.”

 

1.14 子曰:“君子食无求饱,居无求安,敏于事而慎于言,就有道而正焉,可谓好学也已。”

Zǐ yuē “jūn zǐ shí wú qiú bǎo jū wú qiú ān mǐn yū shì ér shèn yū yán jiù yǒu dào ér zhèng yān kě wèi hào xué yě yǐ ” 

Tử viết: Quân tử thực vô cầu bão, cư vô cầu an, mẫn ư sự nhi thận ư ngôn, tựu hữu đạo nhi chính yên, khả vị hiếu học dã dĩ.

 

1.15 子贡曰:“贫而无谄,富而无骄,何如?”子曰:“可也。未若贫而乐,富而好礼者也。”子贡曰:《诗》云,‘如切如磋!如琢如磨’,其斯之谓与?”子曰:“赐也!始可与言《诗》已矣,告诸往而知来者。”

Zǐ Gòng yuē “pín ér wú chǎn fù ér wú jiāo hé rú

Zǐ yuē “kě yě wèi ruò pín ér lè fù ér hǎo lǐ zhě yě ” 

Zǐ Gòng yuē shī yún ‘ rú qiē rú cuō rú zhuó rú mó ’qí sī zhī wèi yǔ

Zǐ yuē “cì yě shǐ kě yǔ yán shī yǐ yǐ gào zhū wǎng ér zhī lái zhě

 

Tử Cống viết: “Bần nhi vô siểm, phú nhi vô kiêu, hà như?”

Tử viết: “Khả dã. Vị nhược bần nhi lạc, phú nhi hảo lễ giả dã.”

Tử Cống viết: ““Thi” vân, ‘như thiết như tha! như trác như ma,’ kì tư chi vị dư?”

Tử viết: “Tứ dã! Thủy khả dữ ngôn “Thi” dĩ hĩ, cáo chư vãng nhi tri lai giả.”

 

1.16 子曰:“不患人之不已知,患不知人也。”

Zǐ yuē: “bù huàn rén zhī bù jǐ zhī, huàn bù zhī rén yě.’

Tử viết: “Bất hoạn nhân chi bất kỉ tri, hoạn bất tri nhân dã.”

HAPPY NEW YEAR 2017.

Advertisements

About Hoasinh Anhca
Trì Trung Hoa sinh hưởng lạc - Chi Thượng Anh ca mạn đề

One Response to Luận ngữ. Thiên 1: Học nhi

  1. Pingback: Luận ngữ. Thiên 2: Vi chính. Chương 2.4 | Hoasinh_Anhca

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

leminhkhaiviet

About Vietnamese Cultural History and Scholarship

Le Minh Khai's SEAsian History Blog

Always rethinking the Southeast Asian past

followmybrushmarks

exploring the ancient art of Chinese Brush Painting

Hoasinh_Anhca

Trì trung Hoa sinh hưởng lạc Chi thượng Anh ca mạn đề

Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

becomingnguoiviet

An outsider's view on what is going on inside Vietnam

Quỹ Nghiên cứu Biển Đông

Vì công lý và hòa bình cho Biển Đông

Nghiên Cứu Lịch Sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

Thought Catalog

Thought Catalog is a digital youth culture magazine dedicated to your stories and ideas.

About Words - Cambridge Dictionaries Online blog

Commenting on developments in the English language

VƯƠNG-TRÍ-NHÀN

đang hoàn thiện

Nghiên cứu quốc tế

Just another WordPress.com site

My kitchen of love ~

What's behind my kitchen door

%d bloggers like this: