Thái Tang Tử: Hận quân bất tự giang lâu nguyệt – Lã Bản Trung

吕本中《采桑子·恨君不似江楼月》
恨君不似江楼月,南北东西,南北东西,只有相随无别离。
恨君却似江楼月,暂满还亏,暂满还亏,待得团圆是几时?

Thái Tang Tử – Hận quân bất tự giang lâu nguyệt
Hận quân bất tự giang lâu nguyệt
Nam bắc đông tây
Nam bắc đông tây
Chỉ hữu tương tùy vô biệt ly.
Hận quân khước tự giang lâu nguyệt
Tạm mãn hoàn khuy
Tạm mãn hoàn khuy
Đãi đắc đoàn viên thị kỷ thì?

Dịch nghĩa:

Hận người không giống như trăng sáng treo cao trên lầu cạnh sông; bất kể là phiêu bạt nam bắc đông tây, đều đi theo mà không phân ly; hận người lại giống như trăng sáng treo cao trên lầu cạnh sông; chỉ mới tròn thôi đã khuyết; đợi đến khi tròn lại là bao giờ (chữ đoàn viên mang 2 ý nghĩa, vừa là hình tròn, vừa là con người đoàn viên, gặp lại nhau)

Bài dịch của YL:

Hận người không giống trăng lầu nước
Nam bắc đông tây
Nam bắc đông tây
Chẳng kể ly xa chỉ tụ vầy
Hận người lại tựa trăng lầu nước
Mãi khuyết không đầy
Mãi khuyết không đầy
Đợi lúc đoàn viên biết đến ngày?

Ta biết đến bài từ này vì đang xem bộ phim Hận quân bất tự giang lâu nguyệt. Bài của tác giả Lã Bản Trung thời Tống, viết theo điệu Thái Tang Tử (tham khảo từ điệu ở đây [https://hoasinhanhca.wordpress.com/2013/01/17/thai-tang-tu-tan-khi-tat/]).

Lại nói về bộ phim, đây là thể loại mà giới xem phim Hoa ngữ gọi là “đam mĩ trá hình.” Ta chưa bao giờ đọc truyện đam mĩ, cũng chưa bao giờ xem phim đam mĩ trá hình, nên đây có thể coi là bộ phim đầu tiên mà ta xem.

Ta chọn xem, chính vì tên phim. Nhìn vào đã thấy thơ từ. Ngoài ra gần như không vì điều gì khác. Phim không có poster bắt mắt, tên phim, theo ấn tượng ban đầu, còn hơi sến, rất gợi ý bi lụy tình trường. Phim lại lấy bối cảnh dân quốc ở Trung Quốc (tương đương giai đoạn Pháp thuộc ở Việt Nam), rất kén người xem.

Bàn một chút về việc phim dân quốc kén người xem. Bởi vì dân quốc là một giai đoạn đầy đau thương và biến động. Nhân vật trong thời đại này, khả năng đoản mạng rất cao. Ngoài cái chết ra, còn một kết cục có tính lối mòn khác là đi theo cách mạng. Nhưng nếu nhân vật chính có may mắn sống sót để đi theo cách mạng, thì người thân xung quanh anh ta- cha mẹ, anh chị em, người yêu, bạn thân, chiến hữu, cũng đã chết gần hết. Không phải ai khi xem phim, cũng có lòng dạ xem những bộ phim buồn bã. Nếu trót đầu tư tình cảm vào nhân vật nào đó, dù chính hay phụ, thì phải xác định tâm trạng bất an, vừa cầu trời khấn phật là đạo diễn đừng dã man quá, để nhân vật chết, vừa tự chuẩn bị tâm lý để khóc ròng.

Nhưng ngược lại, mặc dù phim dân quốc khó leo cao trên các bảng xếp hạng theo lượng người xem, lại thường tụ họp được dàn diễn viên thực lực rất hay. Nếu xem phải quá nhiều phim mỹ nam mỹ nữ nhìn tuy thích mắt, nhưng ngoài trợn mắt để tỏ vẻ ngây thơ, chau mày khi thể hiện u sầu, không còn gì khác, chưa kể đến những tình tiết phim vô lý đến mức khó chịu, thì việc xem được những bộ phim diễn thật đến mức khiến ta nao lòng, là một trải nghiệm đáng kể.

(phần dưới đây có thể chứa spoilers)
Quay lại với Hận quân bất tự giang lâu nguyệt. Tuy ấn tượng ban đầu là tên dài và hơi sến cho một bộ phim, nhưng vì câu thơ đẹp, nhẩm đi nhẩm lại, lại thành không dứt ra được. Phim là Hận quân bất tự giang lâu nguyệt, còn nhân vật nam chính là Giang Nguyệt Lâu. Người là một đình lầu ngóng trăng trên sông,đơn độc và thê mĩ, vậy còn giang lâu nguyệt là ai? Ai là vành trăng treo trên đỉnh lầu đó? Ai là ánh sáng duy nhất trong thế giới đơn độc của Giang Nguyệt Lâu? Ai khiến cho Nguyệt Lâu hận không phải là lâu nguyệt?

Chính vì quẩn quanh không dứt ra được, mà ta đã quyết định xem phim, và không phải hối tiếc vì quyết định này. Mặc dù phim không phải là quá hay theo kiểu từ kịch bản đến nghệ thuật đều hoàn mĩ, cốt truyện tương đối dễ đoán, nếu muốn kể đến tình tiết vô lý hoặc rập khuôn, cũng nhiều. Ví dụ như, nam chính Giang Nguyệt Lâu ngang tàng bá đạo gặp nam chính Trần Dư Chi ôn nhu thấu hiểu lòng người, chàng với chàng từ hiểu lầm đến kết thân, hết lòng hết tình vì nhau; hay lại ví dụ như, ngay từ đầu phim, Giang Nguyệt Lâu có một chuyến phiêu lưu sang Hương Cảng, nơi toàn người nói tiếng phổ thông?, trong lúc bị thương xông vào nhà nhân vật nữ phụ Sở Nhiên, giương súng hăm dọa một hồi, thế nhưng được em Sở Nhiên cứu giúp nhiệt tình, có thể vì nhìn chàng đẹp trai chính khí ngời ngời mà em mất cả tinh thần cảnh giác chăng? Nhân tiện nói đến sự rập khuôn, phim lấy tên tiếng Anh là Killer and Healer, ý là nhằm vào sự đối lập của Giang Nguyệt Lâu – cảnh sát bàn tay sắt và Trần Dư Chi – bác sĩ thiện lương. Cái tên này vừa tầm thường, vừa chẳng giữ được chút ý tứ gì của tên gốc. Thật là uổng cái hàm ý Giang Nguyệt Lâu và giang lâu nguyệt. Chưa kể, nếu dùng chữ killer để chỉ Giang Nguyệt Lâu, quá là hạ thấp nhân vật chính đi.

Nhưng nhìn chung, phim thuộc thể loại hành động-hình sự, cảnh sát đấu tranh với tội phạm, nội dung hấp dẫn, tiết tấu nhanh gọn dứt khoát, tuyến nhân vật chính-phụ, chính-tà thú vị. Tất nhiên, không thể không nhắc đến là diễn viên đẹp, diễn xuất nhập vai, nhìn sáng trưng cả màn hình.

Trung tâm của bộ phim là nhân vật Giang Nguyệt Lâu và mối tình Giang Nguyệt Lâu – Trần Dư Chi. Dạo qua trên mạng, thấy bàn dân thiên hạ hay than vãn là phim đam mĩ thường bị kiểm duyệt chặt chẽ, phải cắt hết những cảnh gây nghi hoặc lòng người, và mối tình giữa hai nhân vật nam chính bị biến thành tình anh em, đồng đội. Thế nên mới có thứ gọi là “đam mĩ trá hình.” Qua bộ phim này, ta lại thấy kiểm duyệt tạo ra cái hay riêng của kiểm duyệt. Do tình cảm không thể biểu hiện lộ liễu, nên nhà làm phim truyền tải ý tứ thông qua việc tập trung vào những cử chỉ nhỏ, từ ánh mắt quan tâm, đến nụ cười ôn nhu, đến động tác chạm tay an ủi dịu dàng. Giữa một rừng các thể loại phim nam nữ yêu đương nồng cháy, ôm hôn cuồng nhiệt, thì ánh mắt quan tâm, nụ cười ôn nhu lại gợi thứ tình thuần khiết mà sâu lắng, tri âm tri kỷ, không đập ngay vào mắt nhưng thấm vào tâm can.

Thứ tình cảm mà Giang Nguyệt Lâu và Trần Dư Chi để lại ấn tượng trong lòng ta, chính là thứ tình cảm này. Xét đến con người Giang Nguyệt Lâu, biểu hiện bên ngoài nửa chính nửa tà, phần lãnh khốc, phần cuồng bạo, thì ánh mắt hàm tiếu, nét mặt hòa nhã mỗi khi ở cạnh Trần Dư Chi, và chỉ dành cho Trần Dư Chi, thật sự khiến con người ta cảm thấy hai người trời sinh một cặp. Cảm tạ trời đất vì Giang Nguyệt Lâu gặp Trần Dư Chi, và mừng cho Giang Nguyệt Lâu vì gặp được Trần Dư Chi. Lại đặt vào trong bối cảnh thời loạn, cuộc chiến tranh khốc liệt giữa thiện và ác, trận chiến này chưa xong trận chiến khác đã tới, sống chết chỉ là ranh giới mong manh, được chứng kiến những giây phút bình yên hiếm hoi, khi Giang Nguyệt Lâu cùng Trần Dư Chi có thể ngồi bên nhau, dặn dò quan tâm, nhàn thoại gia thường, càng khiến lòng người trở nên dịu dàng mà vui thích. Đôi lúc, xem qua đủ các thể loại âm mưu quỷ kế, những trận đấu súng người sống ta chết, chỉ để được nhìn thấy Giang Nguyệt Lâu và Trần Dư Chi tĩnh lặng bên cạnh nhau mà thôi.

Ta mới xem đến tập 24, vì phim chưa ra hết trên Youtube, và đang chuẩn bị tinh thần để khóc đây.

YL

Tử đằng thụ – Lý Bạch

Hoa tử đằng

紫藤树

紫藤挂云木,
花蔓宜阳春。
密叶隐歌鸟,
香风留美人。

Hán Việt:
Tử đằng quải vân mộc
Hoa mạn nghi dương xuân
Mật diệp ẩn ca điểu
Hương phong lưu mỹ nhân.

Dịch nghĩa:
Tử đằng quấn quanh cây cao đến mây
Hoa nở lan ra trong ngày xuân ấm vô cùng đẹp
Giữa đám lá dày có chim ca hát
Gió đưa hương làm mỹ nhân lưu luyến.

Hàn

Hoài thượng dữ hữu nhân biệt – Trịnh Cốc

淮上与友人别
扬子江头杨柳春,
杨花愁杀渡江人。
数声风笛离亭晚,
君向潇湘我向秦。
Hoài thượng dữ hữu nhân biệt (1)
Dương Tử giang đầu dương liễu xuân, (2)
Dương hoa sầu sát độ giang nhân. (3)
Sổ thanh phong địch ly đình vãn (4)
Quân hướng Tiêu Tương ngã hướng Tần. (5)
  1. Hoài thượng: Dương Châu; Hoài: Hoài Thủy – sông Hoài.
  2. Dương tử giang: Các nhánh chính của Trường Giang ở một dải Trấn Giang Giang Tô, Dương Châu, cổ gọi là Dương Tử giang. Dương liễu, chữ liễu – 柳 – liǔ và chữ lưu – 留 – liú âm giống nhau, biểu thị ý muốn níu kéo giữ lại.
  3. Dương hoa: liễu nhứ – bông liễu. Sầu sát: mối sầu đầy trong lòng. Sát: hình dung mức độ buồn đau rất sâu.
  4. Phong địch: tiếng sáo truyền lại từ trong gió. Ly đình: dịch đình – đình trạm. Đình  ngày xưa đặt cạnh đường để mọi người nghỉ ngơi, mọi người thường đến đây để tiễn biệt, nên gọi là ly đình.[Chữ 数 có nhiều cách đọc, cũng có nhiều phiên âm Hán Việt (sổ, số, sác…), ý nghĩa gần như nhau, mà cho vào đây thế nào cũng ổn :-). Nên không biết chọn phiên âm nào là chuẩn nhất.]
  5. Tiêu Tương: chỉ một dải Hồ Nam ngày nay. Tần: chỉ kinh đô thành Trường An lúc bấy giờ. Nay thuộc Thiểm Tây.

Dịch nghĩa (đợi con chim làm hộ)

 

Hàn

Khách chí – Đỗ Phủ

Thấy bài này hay, nên chép lại đây. Thích nhất là câu thứ 3+4. Nguồn: thivien.net

Không biết có ai rỗi, khi nào đó check lại phần dịch hộ mình không??? 🙂

客至

舍南舍北皆春水,
但見群鷗日日來。
花徑不曾緣客掃,
蓬門今始為君開。
盤飧市遠無兼味,
樽酒家貧只舊醅。
肯與鄰翁相對飲,
隔籬呼取盡餘杯。

Bản giản thể

舍南舍北皆春水,
但见群鸥日日来。
花径不曾缘客扫,
蓬门今始为君开。
盘飧市远无兼味,
樽酒家贫只旧醅。
肯与邻翁相对饮,
隔篱呼取尽杯。

Khách chí

Xá nam xá bắc giai xuân thuỷ,
Ðãn kiến quần âu nhật nhật lai.
Hoa kiến bất tằng duyên khách tảo,
Bồng môn kim thuỷ vị quân khai.
Bàn tôn thị viễn vô kiêm vị,
Tôn tửu gia bần chỉ cựu phôi.
Khẳng dữ lăng ông tương đối ẩm,
Cách ly hô thủ tận dư bôi.

Dịch nghĩa

Phía nam, phía bắc nhà toàn là nước xuân,
Chỉ thấy những con chim âu ngày ngày bay tới.
Trước đây chưa từng có vì khách nào mà quét đường hoa,
Bây giờ mới vì bạn mà mở cửa cỏ bồng.
Mâm cơm chiều, vì chợ xa nên không có hai món trở lên,
Chén rượu, vì nhà nghèo nên chỉ có rượu cũ chưa lọc.
Thôi đành đối ẩm với lão hàng xóm,
Cách rào, gọi mang ra hết chén rượu còn lại.

Bản dịch của YL

Bên nam bên bắc nước xuân vầy

Chỉ thấy bầy cò vẫn lượn bay

Vắng khách ngõ hoa nào biết quét

Đợi ai cổng cỏ mở hôm nay.

Mâm chiều xa chợ không nhiều món

Ly rượu nhà nghèo chút vị cay

Cùng lão láng giềng vui đối ẩm

Cách rào gọi lấy chén ra bày.

Hàn

Cô Nhạn – Thôi Đồ

Lâu lắm mới vào viết post, thấy ngay cái avatar đã bị thay thành 1 bó hoa tập tàng >_< hix dạo này lại có người yêu hoa cuồng nhiệt T_T
Thực hiện lời hứa, cho xứng với cái tên của mình, hôm nay Hứa mỗ đặc biệt mở Đường Thi 300 Thủ ra ngắm nghía. Xem qua xem lại toàn những bài nghe rõ là đau thương não nề. Thế là đành nhắm mắt giở đại, trúng bài nào thì trúng… Hix xong ra cái bài nghe não kinh người – thê thảm quá mức. Đành phải post lên vậy (mặc dù thực ra là muốn bốc trúng bài nào hớn hở hơn 1 chút).
Bài này tên là Cô Nhạn, của 1 ông tên là Thôi Đồ, cụ thể như sau:
孤雁
几行归塞尽
念尔独何之  
暮雨相呼失
寒塘欲下迟。
渚云低暗度
关月冷相随
未必逢矰缴
孤飞自可疑。
Phiên âm:
Kỷ hàng quy tái tận,
Niệm nhĩ độc hà chi
Mộ vũ tương hô thất,
Hàn đường dục hạ trì.
Chử vân đê ám độ,
Quan nguyệt lãnh tương tuỳ.
Vị tất phùng tăng chước,
Cô phi tự khả nghi.
Dịch nghĩa:
Con Ngỗng trời Cô độc
Mấy hàng đã bay xa khỏi biên tái (biên giới)
Tại sao ngươi lại còn một mình làm gì thế
Trong mưa chiều kêu gọi đồng bạn
Muốn chậm chạp đáp xuống hồ nước lạnh ngắt
Tầng mây trên bãi cạn là là bay qua
(Nhưng) chỉ có vầng trăng lạnh nơi biên quan là cùng với ngươi.
Chưa chắc là sẽ gặp phải cung tên
Nhưng bay một mình khó tránh làm cho lòng người nghi ngại (giùm)./.
Bài thơ này được đánh giá khá cao về mặt nghệ thuật, bởi vì cả bài toát lên được tình cảnh đơn côi của một con ngỗng trời đơn độc (cô nhạn) nhưng chỉ dùng 1 chữ “độc” câu đầu và 1 chữ “cô” ở câu cuối. Những câu còn lại ko trực tiếp miêu tả con ngỗng, nhưng đều toát lên sự đơn độc của nó (đọc thấy tội nghiệp quá trời 😥 )
Bài thơ có thể là một ẩn dụ, từ sự quan tâm trắc ẩn của tác giả đối với tình thế cô độc của con ngỗng, với một tương lai khá mịt mờ, nguy hiểm, người ta có thể liên tưởng tới đây là tác giả đang tự thương cảm cho tình cảnh của chính mình.
Thôi Đồ, thời Mạt Đường, thân thế không ghi chép lại được gì nhiều, chỉ biết là đã từng đỗ tiến sỹ. Tác phẩm để lại ko được mấy, nổi tiếng nhất là bài Trừ Dạ Hữu Hoài aka Ba Sơn Đạo Trung Trừ Dạ Thư Hoài (Hoài cảm Đêm Trừ tịch trên Đường đi Ba Sơn) – khiếp bài này cũng toát lên cái không khí cô độc lẻ loi y hệt cái bài Cô Nhạn ở trên. Có lẽ ông này đã từng là một đồng thanh đồng khí đồng chí antisocial với 1 số người nhất định 😛
巴山道中除夜书怀
迢递三巴路,
羁危万里身。
乱山残雪夜,
孤烛异乡春 (có bản chép là 人)
渐与骨肉远,
转于僮仆亲。
那堪正漂泊,
明日岁华新。
Ba San Đạo trung Trừ Dạ Thư Hoài
Điều đệ Tam Ba lộ,
Ki nguy vạn lí thân。
Loạn san tàn tuyết dạ,
Cô chúc dị hương xuân (nhân)。(*)
Tiệm dữ cốt nhục viễn,
Chuyển vu đồng phó thân。
Na kham chánh phiêu bạc,
Minh nhật tuế hoa tân.
Dịch nghĩa
Tam Ba đường sá xa xôi quá chừng (**)
Thân tôi phải đi trên vạn dặm hiểm nghèo
Trên những ngọn núi ngổn ngang ban đêm tuyết đọng lại phát ánh sáng
Ngọn nến đơn độc đêm xuân nơi đất khách (người nơi đất khách)
Càng đi xa cách người thân cốt nhục
Càng chuyển qua dần thân thiết với đứa hầu nhỏ
Không chịu được cảnh phiêu bạc nữa
Hôm sau là năm mới (hy vọng là hết cảnh phiêu bạt này)./.
Giải thích
(*) Haizzz cái này nhờ người đồng chí check lại jup 😛
(**) (Tam Ba, Ba San, Ba Thục aka Tứ Xuyên ngày nay)
———
Cách giải nghĩa của 2 bài này chủ yếu dựa trên baidu (hehe, ko bảo đảm chính cmn xác nhé, nhưng lười check nhiều nguồn khác quá)
Bài Trừ tịch hữu hoài rất nổi thì phải, có nhiều tiền bối đã dịch, có thể xem tại đây.
Hix đọc xong mấy bài mà rầu rĩ.
Chờ bản dịch.
……………
Hứa
[Bản dịch ngũ ngôn của YL]
Cô nhạn
Mấy đàn xa cuối ải
Sao lẻ ngươi nơi này
Lạc giọng chiều mưa xối
Bên đê lạnh gượng bay
Mây là trên bãi cạn
Trăng quạnh giữa đêm dày
Tên bắn chắc đâu gặp

Một thân đáng ngại thay.

Hàn

“Đình viện thâm thâm thâm kỷ hử?”

Nhân kỷ niệm 8 năm ngày thành lập quan hệ ngoại giao (28/5/2008-28/5/2016), blog Hoasinganhca sẽ long trọng post lên đây một số bài từ  nhuốm đầy màu bi kịch/bi thương. Các bài từ này sẽ góp phần góp phần vun đắp hơn nữa tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt giữa hai đối tác chiến lược HS-AC, làm sâu sắc hơn bản sắc bi lụy của blog, hướng tới một tương lai đầy than vãn và kêu ca T_T  (heheheh, viết bậy viết bạ coi chừng nó thành lời sấm như “An Nam lý số hữu Trình tuyền” thì khỗ.)

Đặt cục gạch, tí nữa vào viết tiếp………………………..

Ta nói, cái trò một lời thành sấm là hơi thông dụng đấy…
Cách đây tầm hơn 20 năm, trên truyền hình (lúc đó khá nghèo nàn về cả lượng và chất) xuất hiện một series các loại phim sến aka tâm lý xã hội Đài Loan và Hongkong. Khá nổi bật trong số đó là bộ phim tên “Xóm Vắng” (Quỳnh Dao) – quá quen thuộc với thế hệ 7-8x. Nghe tên tiếng Việt rất gây ám ảnh kiểu kinh dị, nhưng tên tiếng Trung của nó thì lại rất là thơ “Đình viện thâm thâm” (nhà cửa sâu hun hút). Bà Quỳnh Dao lấy câu này làm chủ đề xuyên suốt cho câu chuyện, cô gái nghèo bước vào làm dâu cho một gia đình giàu có, kín cổng cao tường, cách ly với bên ngoài, nhiều khuôn phép, mẹ chồng ác chiến…. cuối cùng ko chịu được đành phải đi tự tử… Cô ấy thích cái bài từ Điệp Luyến Hoa, trong đó có cái câu “đình viện thâm thâm thâm kỷ hử?” đó, thế nên cái câu thơ đó nó vận luôn cha nó vào đời cô ấy :P. Về sau, cũng vì cô ấy rỗi việc, viết cái câu này lên 1 tờ giấy thư pháp mà bị nhận ra thân phận, rồi 1 loạt các biến cố xảy đến, đẩy truyện lên cao trào thắt nút-gỡ nút… (ai tò mò, kiếm truyện mà đọc, kiếm phim coi, hơi sến tí nhưng cũng hay hahah).

Câu thơ hay đó nằm trong bài từ Điệp Luyến Hoa kỳ số 1 của Âu Dương Tu, một thi nhân, từ nhân, nhà sử học và chính trị gia (nói chung là đa tài đa nghệ) thời Tống. Về sau, Lý Thanh Chiếu, cũng là một nữ sĩ tài hoa bậc nhất thời Tống đã mượn lấy câu này để làm cảm hứng cho một bài từ khác của mình (Lâm Giang Tiên). Cùng một câu, nhưng hai bài từ với hai ý nghĩa hầu như là khác nhau hoàn toàn…

蝶戀花其一
庭院深深深幾許?
楊柳堆煙,
簾幕無重數,
玉勒雕鞍遊冶處,
樓高不見章台路。

雨橫風狂三月暮,
門掩黃昏,
無計留春住。
淚眼問花花不語,
亂紅飛過鞦韆去。

Phiên âm

Điệp Luyến Hoa kỳ I

Đình viện thâm thâm thâm kỷ hử?
Dương liễu đôi yên,
Liêm mạc vô trùng số.
Ngọc lặc điêu an du dã xứ,(1)
Lâu cao bất kiến Chương Đài lộ.(2)
Vũ hoạnh phong cuồng tam nguyệt mộ,
Môn yểm hoàng hôn,
Vô kế lưu xuân trú.
Lệ nhãn vấn hoa hoa bất ngữ,
Loạn hồng phi quá thu thiên khứ.(3)
Dịch nghĩa
Đình viện sâu sâu sâu biết mấy?
Dương liễu mông lung như khói
Trướng rèm lớp lớp không đếm nổi.
Hàm ngọc, yên chạm ngao du chốn chơi bời,
Lầu cao không thấy đường Chương Đài.
Cuối tháng ba mưa dữ, gió mạnh
Cửa che kín hoàng hôn,
Không có cách gì giữ nổi mùa xuân.
Mắt lệ hỏi hoa, hoa không nói,
Màu hồng rụng tơi bời bay lất phất qua xích đu.
Chú giải:
(1) Ngọc lạc, điêu an: hàm ngựa bằng ngọc, yên ngựa khắc hoa: dùng để ẩn dụ công tử nhà giàu.
(2) Chương Đài lộ: Thời Hán ở Trường An có đường tên là Chương Đài, trên đó có lầu Chương Đài, (là lầu xanh?), người đời sau dùng “Chương Đài lộ” để ẩn dụ cho những chốn ăn chơi, kỹ viện. Từ thời Đường có tích “Liễu Chương Đài” để nói về sự chia tay, chờ đợi. Chương Đài hay Bá Ngạn (bờ sông Bá bên cái đường đó) được dùng để chỉ cây liễu. Ngày xưa ở Trường An, người ta thường đến đây ngắt cành liễu để tặng nhau lúc chia tay, gọi là chiết liễu 折柳.
(3) 鞦韆 (韆鞦, cũng viết 秋千): là cái xích đu. Câu này dịch là “hoa rụng bay tơi bời trong trời thu” hoặc “hơn cả trời thu”là không chính xác, còn mà dịch “hoa rụng tơi bời ngàn mùa thu” cũng ko được, vì như thế thì phải là 千 秋 chứ ko phải秋千.
Ý nghĩa: Bài từ này thường dc hiểu là để chỉ tâm tình của các cô kỹ nữ mòn mỏi trong lầu xanh. Về sau, hình như còn để dùng miêu tả các cô gái phải vào làm thê thiếp cho nhà giàu có, kín cổng cao tường (như trong truyện Đình viện thâm thâm của Quỳnh Giao ý).

臨江仙
庭院深深深幾許,
雲窗霧閣常扃,
柳梢梅萼漸分明,
春歸秣陵樹,
人老建康城。

感月吟風多少事,
如今老去無成,
誰憐憔悴更雕零,
試燈無意思,
踏雪沒心情。

Phiên âm

Lâm Giang Tiên
Đình viện thâm thâm thâm kỷ hử,
Vân song vụ các thường quynh,
Liễu tiêu mai ngạc tiệm phân minh,
Xuân quy Mạt Lăng thụ,
Nhân lão Kiến Khang thành.

Cảm nguyệt ngâm phong đa thiểu sự,
Như kim lão khứ vô thành,
Thuỳ liên tiều tuỵ cánh điêu linh,
Thí đăng vô ý tứ,
Đạp tuyết một tâm tình.

Dịch nghĩa

Đình viện sâu sâu sâu biết mấy,
Cửa sổ mây gác nhà sương thường đóng then,
Ngọn liễu đài mai dần dần rạch ròi (?!!!),
Xuân về trên cây cối ở Mạt Lăng,
Người lại già đi ở thành Kiến Khang. (1)

Những sự thưởng trăng ngâm gió ngày trước,
Nay già rồi không muốn bước ra khỏi cửa nữa (ko hứng thú nữa)
Ai thương, tiều tụy càng điêu linh hơn nữa,
Thi đèn/hoa đăng mà không ý nghĩa, (2)
Đạp trên tuyết chẳng chút tâm tình.
Chú giải:
(1) Mạt Lăng và Kiến Khang: Nam Kinh (Giang Tô) ngày nay
(2) “Thí đăng”: (tục cũ TQ) đại khái là thi đèn hoa đăng đêm hội Nguyên Tiêu.

 

Ý nghĩa: Sau sự kiện Tĩnh Khang 1127, nhà Tống bị Nữ Chân đánh bại, phải rút khỏi thủ đô Khai Phong (hoặc Đại Lương, Biện Lương, Biện Kinh… nay thuộc tỉnh Hà Nam, TQ), chạy về phía Nam, lập thành Nam Tống (thủ đô ở Lâm An aka Hàng Châu ngày nay). Gia đình nhà Lý Thanh Chiếu phải chạy nạn, trốn về Mạt Lăng (aka Kiến Khang). Đây là bài từ đầu tiên khi bà chạy nạn, thể hiện nỗi u buồn thương tiếc vì nước mất nhà tan, sống tuổi già thời ly loạn, nơi đất khách quê người.
Từ điệu: Gom về chỗ này để tra cho dễ.
Điệp Luyến Hoa
Gồm 2 đoạn, vần điệu giống nhau y hệt:
XTXBBTT (v)
XTBB, XTBBT (v)
XTXBBTT (v)
XBXTBBT (v)

Lâm Giang Tiên
XTXBBTT
XBXTBB (V)
XBXTTBB (V)
BBBTT
XTTBB (V).
XTXBBTT
XBXTBB (V)
XBXTTBB (V)
XBBTT
XTTBB (V)

 
Lâm Giang Tiên trên blog ta đã từng trích 1 bài rất hay của cụ Án Kỷ Đạo, trong đó có 2 câu rất đẹp là “Tương tầm mộng lý lộ, phi vũ lạc hoa trung. (lấy câu này làm mốc để nhớ cái điệu này vậy 😀 )

Thế nhé, đợi bản dịch.

Chào thân ái và quyết thắng hihihi

Anhca

Đại bi bạch đầu ông (Bạch đầu ông vịnh)

Dưới đây là bài Đại bi bạch đầu ông (Bạch đầu ông vịnh) của tác giả Lưu Hy Di, Sơ Đường

Update 2/1/2016: tình hình là bản trên thivien bị sai 1 vài chữ, đặc biệt là câu cuối cùng. Thêm vào đó, cách trình bày như trên thivien ko làm nổi bật được bút pháp “tuyệt diệu” của bài này (hehe nói như là ta đây cảm được cái tuyệt diệu đó ấy 😛 ) – đó là nghệ thuật đối xứng, được tác giả sử dụng rất nhiều trong bài này. Dưới đây là nguyên văn, copy từ các trang tiếng trung kiểu như baidu hoặc baike:

Update 6/1/2016: đã check và edit lại bản chữ Hán, bản phiên âm và bản dịch nghĩa.

Càng đọc càng thấy hay mới ghê T_T (chắc già rồi nên đồng cảm)

代悲白頭翁(白頭翁詠)- 劉希夷

洛阳城东桃李花,飞来飞去落谁家?
洛阳女儿好颜色,坐见落花长叹息。
今年花落颜色改,明年花开复谁在?
已见松柏摧为薪,更闻桑田变成海。
古人无复洛城东,今人还对落花风。
年年岁岁花相似,岁岁年年人不同。
寄言全盛红颜子,应怜半死白头翁。
此翁白头真可怜,伊昔红颜美少年。
公子王孙芳树下,清歌妙舞落花前。
光禄池台文锦绣,将军楼阁画神仙。
一朝卧病无相识,三春行乐在谁边?
宛转蛾眉能几时?须臾鹤发乱如丝。
但看古来歌舞地,惟有黄昏鸟雀悲。

Phiên âm Hán Việt
Đại bi bạch đầu ông (Bạch đầu ông vịnh)

Lạc Dương thành đông đào lí hoa,
Phi lai phi khứ lạc thùy gia?

Lạc Dương nữ nhân hảo nhan sắc,
Tọa kiến lạc hoa trường thán tức。

Kim niên hoa lạc nhan sắc cải,
minh niên hoa khai phục thùy tại?

Dĩ kiến tùng bách tồi vi tân,
canh văn tang điền biến thành hải。

Cổ nhân vô phục lạc thành đông,
kim nhân hoàn đối lạc hoa phong。

Niên niên tuế tuế hoa tương tự,
tuế tuế niên niên nhân bất đồng。

kí ngôn toàn thịnh hồng nhan tử,
ứng liên bán tử bạch đầu ông。

Thử ông bạch đầu chân khả liên,
y tích hồng nhan mĩ thiểu niên。

Công tử vương tôn phương thụ hạ,
thanh ca diệu vũ lạc hoa tiền。

quang lộc trì đài văn cẩm tú,
tương quân lâu các họa thần tiên。

Nhất triêu ngọa bệnh vô tương thức,
tam xuân hành nhạc tại thùy biên?

Uyển chuyển nga mi năng kỉ thì?
tu du hạc phát loạn như ti。

Đãn khán cổ lai ca vũ địa,
duy hữu hoàng hôn điểu tước bi。

Dịch nghĩa

Thương thay lão đầu bạc

Đông thành Lạc Dương hoa đào hoa mận
Bay qua bay lại, rơi xuống nhà ai?

Con gái Lạc Dương thật xinh đẹp
Đi đường thấy hoa rụng, than thở khôn nguôi.

Năm nay hoa rụng, nhan sắc đổi
Sang năm hoa nở, người còn ở đây?

Đã từng thấy tùng bách nát thành củi
Lại nghe ruộng dâu hoá thành biển cả.

Cổ nhân không về lại phía đông Lạc thành
Người nay vẫn đứng trước ngọn gió thổi hoa rơi.

Năm qua năm lại, hoa vẫn thế
Năm đến năm đi, người đâu còn như xưa.

Gửi đến người má hồng đang thời tươi thắm mấy lời
Hãy xót thương ông già đầu bạc sắp chết này.

Ông già đầu bạc này thực đáng thương
Xưa kia cũng từng là một trang thiếu niên tuấn tú.

Cũng là hạng công tử vương tôn dưới cây thơm
Giọng hát thanh, điệu múa đẹp trước cảnh hoa rụng.

Ao đài của quan quang lộc đẹp như gấm vóc
Lầu gác của bậc tướng quân đầy hình vẽ thần tiên.

Một sớm mắc bệnh nằm đó, không ai biết
Những ngày xuân hành lạc giờ ở đâu.

Mày ngài mềm mại biết được bao lâu
Tóc hạc bỗng chốc rối như tơ.

Nhìn nơi ca vũ xưa nay
Giờ chỉ còn bóng sẻ bi thương trong hoàng hôn.

Dịch thơ

Phần này đợi lòng hảo tâm và cảm hứng của Hoa Sinh tỷ tỷ thôi.

Bình loạn

Đây là một bài viết theo thể Cổ nhạc phủ 古乐府 (là một thể loại văn vần thời Hán, viết để phổ nhạc vào xướng ca. Xem thêm Nhạc phủ)

Tự nhiên đau đầu quá, lúc nào viết thêm

Ngoài lề, 

Nghe bảo có người định viết về Các cuộc thi Hoa hậu và Feminism mà đợi mãi chả thấy 😥

anhca

 


 

Ngoài lề:

Dự định thì có nhiều lắm, nhưng dạo này quen tay copy paste, đâm lại lười viết mới chết dở 🙂

Lâu lắm, có khi phải 2 năm rồi không dịch thơ… thời gian trôi cũng quá là nhanh đi…

 

Bản dịch của YL

 

Lạc Dương đào mận đầy hoa
Bay qua bay lại bay ra nhà nào
Lạc Dương thiếu nữ má đào
Nhìn hoa rơi rụng, nao lòng cảm than.
Năm nay hoa rụng phấn tàn
Năm sau hoa nở hồng nhan hẵng còn?
Ngoài kia tùng bách hao mòn
Nương dâu mấy chốc hồn hoang sóng trời.
Người đi đi mãi xa vời
Người còn còn với rụng rời gió hoa.
Năm qua hoa vẫn ra hoa
Năm về người đã chẳng là người xưa.
Gửi người má phấn xin thưa
Tấm lòng đau xót chừa người tóc sương.
Bạc đầu ngẫm thật đáng thương
Khi xưa cũng vẻ đường đường thiếu niên
Gốc thơm công tử triền miên
Tiếng ca điệu múa giữa thềm hoa bay.
Ao đài cẩm tú vân mây
Tướng quân lầu các vui vầy cảnh tiên.
Sớm mai bệnh bỗng kề bên
Ba xuân hành lạc quên mình còn đâu
Mày xanh biết được bao lâu
Bỗng đâu tóc bạc loạn ngầu như tơ.
Nhìn nơi ca múa năm xưa
Bi thương dáng sẻ bóng mờ hoàng hôn.
Hoa Sinh.
%d bloggers like this: