Biệt lâm hạ hoa – Nguyễn Thông

Trong khi chờ đợi công trình “ngâm thơ” của nàng Dật (nàng này ngâm thơ ngang ngâm mơ, thời gian tính bằng đơn vị năm), thưởng thức 1 bài thất ngôn tứ tyệt của tác giả Nguyễn Thông thời Nguyễn.

別林下花

每到叢邊輒醉歸,
未嫌幽獨惜芳菲。
林間會友相尋日,
莫逐東風一夜飛。

 Giản thể

每到丛边辄醉归,
未嫌幽独惜 芳菲。
林间会友相寻日,
莫逐东风一夜飞。

Biệt lâm hạ hoa

Mỗi đáo tùng biên triếp tuý quy,
Vị hiềm u độc tích phương phi.
Lâm gian hội hữu tương tầm nhật,
Mạc trục đông phong nhất dạ phi.

Giải nghĩa

Tạm biệt hoa rừng

Mỗi lần đến nơi tụ họp, lần nào cũng say mà về

Không ngại nơi u độc, chỉ quý trọng vẻ tốt tươi (của hoa)

Cùng tìm ngày (hẹn) gặp lại bạn giữa rừng này

Đừng theo gió đông mà bay đi trong một đêm.

Vài dòng về tác giá Nguyễn Thông: thực ra ta chưa đọc tác phẩm nào của tác giả này để tổng kết, khái quát và bình luận. Ta chỉ đào được bài này trên thư viện. Đọc được lý lịch trích ngang và một bài phân tích trên mạng…

Đây là tiểu sử, con người và sự nghiệp trên wiki: https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%C3%B4ng

Đây là một bài bình luận, tác giả, tác phẩm và nhân cách: http://newvietart.com/index4.205.html

Tổng kết hai bài này là một đoạn như sau:

Nhìn chung thơ văn của Nguyễn Thông là tấm lòng ưu ái đối với những người xấu số, sự quan tâm đến nghề làm ruộng và gắn bó với đời sống của nông dân. Ông ca ngợi và xót thương những người hy sinh trong cuộc chiến đấu chống Pháp. Nổi bật và bao trùm là tấm lòng yêu mến quê hương mà ông phải lìa bỏ vì không chịu sống trên đất kẻ thù đã chiếm đóng…

Nhờ ông sinh trưởng trong một gia đình nhà nho nghèo, lại sớm sống gần gũi những người dân cần cù, lam lũ, thuần phác; nhờ ông có năng khiếu thơ văn, có vốn học thức, được đi nhiều và nhạy cảm trước những vấn đề chính trị, xã hội… Nên hầu hết trước tác của ông đều thiên về tả thực, giàu chất trữ tình, mang tính tố cáo cao. Do vậy, người đọc dễ dàng bắt gặp cái đẹp của những ý tứ, ngôn từ tinh tế, đậm đà tình cảm cao cả, không sa đà viễn vông hay sáo rổng …Tuy đôi lúc trong thơ văn ông, cũng không tránh khỏi nỗi buồn hiu hắt của một nhà nho cảm thấy bất lực trước vận mệnh tồn vong của non sông, của dân tộc mà ông yêu mến.

Bài ta chọn, không tả thực, không mang tính tố cáo, không đậm đà tình cảm cao cả (trừ phi bài này dùng ám ngữ, lâm hạ hoa là 1 hội hoạt động cách mạng chống Pháp chống thực dân hehe). Tự dưng thấy hoang mang, Nguyễn Thông viết bài này và Nguyễn Thống ở 2 link trên có phải là một???

Cái blog này có vẻ luôn đi ngược thời đại, thích những thứ sa đà viển vông sáo rỗng.

Hoa Sinh

 

 

 

Lại bàn về bài Cáo tật thị chúng của Mãn Giác thiền sư

Hồi trước từng có một cuộc nói chuyện rôm rả với con Chim về bài Cáo tật thị chúng, nhưng quá lười để viết lại, nay nhân dịp bài này được xới lên, ngứa miệng lại tán vài câu vậy (người nhà này, cái gì cũng nửa vời, ngay cả tu tâm dưỡng tính cũng nửa vời, khi nào im miệng đi còn đỡ, đã “ngứa miệng lên” là lại chém gió ra đủ vấn đề không giống ai, khiến cho khối người, có tình cờ đi ngang qua và đọc, phải “khi tựa gối, khi cúi đầu, khi vò chín khúc khi chau đôi mày” :-P).

Bình luận thì không dám bình luận, vì ta đây tự cho là không đủ trình để bình văn/thơ/từ/kệ vân vân và vân vân. Cắt nghĩa Phật pháp này nọ thì cũng không dám, vì ta đây cũng không phải cao tăng đắc đạo hay có kiến thức thâm uyên về Phật giáo gì cả. Ta đây chỉ dám đưa ra một vài nhận xét mang tính vô cùng chủ quan thôi.

CÁO TẬT THỊ CHÚNG

Xuân khứ bách hoa lạc,

Xuân đáo bách hoa khai.

Sự trục nhãn tiền quá,

Lão tùng đầu thượng lai.

Mạc vị xuân tàn hoa lạc tân,

Đình tiền tạc dạ nhất chi mai.

(Mãn Giác Thiền Sư)

Dịch:

CÓ BỆNH BẢO MỌI NGƯỜI

Xuân đi trăm hoa rụng,

Xuân đến trăm hoa cười.

Trước mắt việc đi mãi,

Trên đầu già đến rồi.

Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết,

Đêm qua sân trước một cành mai.

Bài này được coi là kinh điển của dòng thơ Thiền/ Phật thời Lý- Trần ở Việt Nam. Bởi vì tác giả là một cao tăng đặc biệt có tiếng, nên quy ra là bài thơ mang ý tứ Thiền/ Phật cao xa là điều xem chừng rất hiển nhiên.

Nếu đã dùng đến thân thế và sự nghiệp của tác giả để minh chứng cho ý nghĩa của bài thơ, thì phải chú thích thêm là trước khi trở thành nhà sư, tác giả “thông cả Nho- Thích” (theo như bài trên wiki, và vì quá lười mà ta đây bỏ qua công đoạn tìm nguồn uy tín cao hơn để trích dẫn), và sống vào thời mà Nho- Đạo- Phật đã hòa trộn vào nhau lắm rồi, đến mức đôi khi khó phân biệt đâu là Nho, đâu là Đạo, đâu là Phật (mặc dù ở Việt Nam, theo như nghiên cứu của các nhà lịch sử/ văn hóa, ảnh hưởng của Phật giáo đậm nét hơn).

Tất nhiên là với cái sự nửa vời của ta đây, Phật đã không thông, mà Nho – Đạo cũng láng máng, nên không thể đưa ra phát hiện tôn giáo/ triết học mới nào so với những phân tích, cảm nghĩ rất xuất sắc, sáng tạo cũng như uyên thâm của mọi người. Ta chỉ thấy là, Mãn Giác thiền sư, để diễn tả những ý vạn vật tuần hoàn, thời gian trôi đi này nọ như mọi người phân tích, cũng dùng những hình ảnh ước lệ “xuân đến xuân đi”, “hoa nở hoa tàn”, “tuổi già tóc bạc” mà không hiếm thấy trong thơ từ cổ [Trung Quốc], do những thi nhân thường được gọi là “nhà Nho” làm  (mặc dù nhiều trong số họ cũng có xu hướng Phật/ Đạo). Ví dụ chứng minh chắc phải hỏi con Chim, có khi đưa ra được cả rổ. Tự hỏi, không hiểu mấy bài thơ từ cổ do các nhà Nho làm, mà cũng nhắc đến xuân đi hoa tàn, tuổi già tóc bạc này nọ, đã có ai phân tích dưới góc độ Phật giáo và coi đó là tổng kết uyên thâm về triết lý đạo Phật chưa? Và tự hỏi, những ý đại loại như vật đổi sao dời, thương hải tang điền, thời gian trôi đi mãi, hoa nở hoa tàn kiểu như trên, là đặc sản của Phật giáo, hay là sản phẩm chung của tôn giáo/ triết học/triết lý/ văn hóa phương Đông, mà hòa quyện cả Nho- Đạo-Phật?

Đặc biệt hai câu cuối, ta từng thắc mắc, tại sao lại là “nhất chi mai”??? có thể lý giải như sau: (i) mai là hoa đặc trưng của mùa đông, mùa xuân gì đó, đang nói về mùa xuân thì đương nhiên phải là hoa mai, chẳng nhẽ lại là “nhất chi liên”- một nhành sen :-P; (ii) về mặt thi vận, ngoài “mai” ra không còn hoa nào khác, vì chỉ có “mai” mới vần với mấy chữ “khai”, “lai” ở trên; (iii) hoa gì không quan trọng, có thể là mai, có thể là hoa khác, quan trọng là ý tứ của câu thơ/kệ muốn chuyển tải.

Tuy nhiên thì: (i) Việt Nam vào thời Lý chỉ bao gồm miền Bắc Việt Nam, mà ở miền Bắc hình như không có hoa mai, chỉ có hoa đào. Tất nhiên không loại trừ khả năng vào thời đó hoa đào được gọi là hoa mai (điều này ta chưa nghiên cứu). Tuy nhiên, khả năng cao hơn là hình ảnh hoa mai cũng được lấy từ hệ thống ước lệ trong thơ từ cổ [Trung Quốc]; (ii) với kiến thức hạn hẹp của ta, chưa đọc được ở đâu hoa mai có ý nghĩa Phật giáo gì, nhưng trong hệ thống ước lệ thơ từ cổ, ta biết là hoa mai có ý nghĩa lớn đấy (tham khảo thêm ở đây).

Hiển nhiên, việc sử dụng hệ thống ước lệ thơ văn đang thống trị trong xã hội lúc bấy giờ là điều không tránh khỏi. Bản thân Phật giáo nói chung, khi du nhập vào Đông Á, là khi hệ thống diễn ngôn (ngôn ngữ/ tư tưởng) đậm nét “Nho giáo” đã thiết lập vị trí độc tôn, cũng đã phải mượn rất nhiều ngôn từ, ý tứ đã có sẵn trong xã hội để chuyển tải tư tưởng của mình (Gọi là hệ thống diễn ngôn “đậm nét Nho giáo”, bởi vì những người kiến tạo nên hệ thống diễn ngôn đó được xã hội gắn mác nhà Nho hơn là nhà sư hay đạo sỹ).

Chỉ ra những thứ như ở trên không nhằm chứng minh là bài thơ/ kệ mang ý nghĩa tư tưởng Nho giáo, hay phản bác những phân tích đáng quý cho rằng bài này mang triết lý Thiền sâu xa. Ta chỉ đơn giản cho rằng, như đã từng nói đùa với con Chim, nếu đặt giả thiết, tác giả của bài thơ/kệ không phải là Mãn Giác thiền sư, mà là một ai đó khác, thì thế hệ hậu bối chúng ta sau này, hoàn toàn có thể diễn giải bài thơ theo một cách khác.

Ví dụ như, nếu tác giả là Nguyễn Trãi, có thể phân tích rằng, thời gian vô tình trôi, hoặc là thiên nhiên cứ tuần hoàn vô tình, trước mắt bao việc trôi qua, nhưng chưa cứu được nước, chưa thực hiện được bao ý định dang dở, mà tuổi già đã đến rồi. Tuy nhiên không vì thế mà mất hy vọng, dù là xuân tàn hoa rơi hết, nhưng vẫn còn một cành mai nở rộ – cành mai đại diện cho ý chí kiên cường bất khuất không chùn bước trước khó khăn gian khổ, cho niềm tin quyết thắng vào cuộc đấu tranh giành độc lập chính nghĩa của dân tộc (đúng với ý nghĩa của hoa mai nhé :)).

Lại ví dụ nữa, nếu tác giả là Nguyễn Du, hay ai đó khác, như Nguyễn Bỉnh Khiêm chẳng hạn, có thể phân tích rằng, thời gian tuần hoàn, hoa nở rồi hoa tàn, rồi lại nở, rồi lại tàn, chỉ có đối  với con người là vô tình lãnh khốc, những việc đã qua không bao giờ quay lại nữa, tuổi già bỗng chốc mà đến, hay là thế sự thay đổi không ngừng, chỉ ngồi nhìn thế sự trôi qua trước mắt mà bỗng chốc tuổi già đã đến. Tuy nhiên dù thời cuộc có chao đảo chừng nào, hoàn cảnh sống có bần cùng thế nào, vẫn thấy một cành mai nở rộ- cành mai đại diện cho phẩm chất thanh cao bất diệt của người quân tử.

Thế nào, nghe cũng được đấy chứ hả? 😛

Qua đây để cho thấy, nếu tách bài thơ/kệ ra khỏi Mãn Giác thiền sư với chức danh là “cao tăng”, thì bản thân bài thơ/kệ không có gì là triết lý Thiền/ Phật quá cao siêu cả. Thiền là do cách hậu bối chúng ta cảm nhận ra mà thôi. Lại phải khẳng định thêm một lần nữa, những dòng viết này không hề phủ định những phân tích về tính Thiền/ Phật của bài thơ/kệ. Xét đến thân thế và sự nghiệp của tác giả, ta cũng cho rằng suy luận về ý Thiền/ Phật của bài thơ/kệ là thuyết phục. Nhưng ta muốn nêu lên ý kiến rằng, đã là cảm nhận, thì có thể có nhiều cách cảm nhận khác nhau, tùy theo góc độ của từng người, và không nhất thiết cảm nhận nào là sai, là không hiểu gì về “nhất chi mai” của Mãn Giác thiền sư (thật ra nói cho đến cùng, chỉ có duy nhất Mãn Giác thiền sư mới hiểu ý nghĩa của nhất chi mai thôi).

Xã hội phải có bách hoa đồng phóng,bách gia tranh minh – trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng, mới có tiến bộ chứ hả? 😀

 —

Hoa Sinh

Đăng Bảo Đài sơn – Trần Nhân Tông

Hôm nay vừa than với con chim là lâu rồi ko dịch thơ Việt cổ, giờ tập dịch lại bài này để lấy tinh thần.

Đọc lời bình và giới thiệu thơ Trần Nhân Tông ở đây.

Từ lâu lắm rồi ý, tháng 8/2011, ngày con Chim đưa lên bài này, ta bảo sẽ cho bài này vào danh sách dịch, đến hôm nay, là tháng 5/2013, mới thực hiện.

Haiz, nhưng có còn hơn không bao giờ nhỉ. Mà đề nghị con chim tiếp tục sưu tầm thơ Việt về đây, pls.

Đăng Bo Đài Sơn

Ðịa tịch đài du cổ,
Thời lai xuân vị thâm.
Vân sơn tương viễn cận.
Hoa kính bán tình âm.
Vạn sự thủy lưu thủy,
Bách niên tâm dữ tâm.
Ỷ lan hoành ngọc địch,
Minh nguyệt mãn hung khâm.

Lên núi Bo Đài

Đất hẻo lánh, đài thêm cổ kính,
Theo thời tiết, mùa xuân về chưa lâu.
Núi mây như xa, như gần,
Ngõ hoa nửa rợp, nửa nắng.
Muôn việc như nước tuôn nước,
Trăm năm lòng lại nhủ lòng.
Tựa lan can nâng ngang chiếc sáo ngọc,
Ánh trăng sáng chan hoà trước ngực.

Bn dch ngũ ngôn ca Yên Liên

Đất vắng đài thêm cổ

Chuyển mùa, xuân đến cùng

Núi mây hình ẩn hiện

Ngõ nắng bóng hoa lồng.

Vạn sự nước xuôi nước

Trăm năm lòng với lòng

Tựa lầu nâng sáo ngọc

Tràn ngực ánh trăng trong.

Bản dịch lục bát

Đất xa cho núi cổ thêm

Tiết trời vừa chuyển êm đềm khí xuân.

Núi mây xa lại như gần

Ngõ hoa nửa nắng nửa phần thâm u.

Vạn sự theo nước phiêu du

Trăm năm lòng vẫn như xưa với lòng

Tựa lầu nâng sáo thong dong

Đầy tràn trước ngực  sáng ròng ánh trăng.

YL

Biệt Nguyễn đại lang kỳ 3 – Nguyễn Du

Mấy hôm tinh thần xuống dốc, đọc bài này, thấy vận vào thân…

Tuy nhiên Nguyễn Du + ngũ ngôn –> đăng lên đây đặc biệt để tặng nàng Dật Ly (vẫn luôn nhớ là nàng đặc biệt có cảm tình với thể loại ngũ ngôn).

別阮大郎其三

君歸我亦去,
各在亂離中。
生子交情在,
存忘苦節同。
柴門開夜月,
殘笠走秋風。
千里不相見,
浮雲迷太空。

Giản thể

君归我亦去,

各在乱离中。

生子交情在,

存忘苦节同。

柴门开夜月,

残笠走秋风。

千里不相见,

浮云迷太空。

Quân quy ngã diệc khứ,
Các tại loạn ly trung.
Sinh tử giao tình tại,
Tồn vong khổ tiết đồng.
Sài môn khai dạ nguyệt,
Tàn lạp tẩu thu phong.
Thiên lý bất tương kiến,
Phù vân mê thái không.

Dịch nghĩa

Anh về thì tôi cũng đi,
Hai ta cùng sống trong buổi loạn lạc.
Sống hay chết, tình bạn vẫn nguyên,
Còn hay mất, tiết khí vẫn giống nhau.
Dưới ánh trăng, cửa tre để ngỏ,
Trong gió thu, anh đi đầu đội nón rách.
Nghìn dặm không trông thấy nhau,
Chỉ thấy mây trôi mờ mịt chân trời.

(nguồn: thivien.net)

Bài này còn có cả lời tuyên ngôn về khí tiết 🙂 gợi nhớ đến mấy bài gì mà nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ…

Không hiểu có phải cụ làm bài này khi từ chối làm quan cho nhà Tây Sơn? (lười check).

Khi nào rỗi cũng sẽ dịch, nhưng chưa phải bây giờ…

Hàn Sinh

Bản dịch lục bát của Vũ Khánh

Bác về tôi cũng về thôi,
Ra chi đôi phận giữa thời loạn ly.
Tử sinh chẳng tuyệt tương tri,
Mất còn tấc dạ nào khi đổi dời ?
Kìa ai trăng lọt cửa sài,
Ai kia mê nón nẻo ngoài gió thu.
Chốc đà muôn dặm còn ngờ,
Mà trông trời đất mịt mù thức mây.
1 version 6-8 khác của VK huynh

Bác về tôi cũng về thôi,
Ra chi đôi phận giữa thời loạn ly.
Tử sinh chẳng thẹn tương tri,
Tồn vong tấc dạ có khi đổi dời ?
Kìa ai trăng ló cửa sài,
Nón mê ai đó nẻo ngoài gió thu.
Chốc đà muôn dặm hãy ngờ,
Trông ra trời đất mịt mù thức mây.

Và đây là ngũ ngôn 

Bác về tôi cũng đi,
Hai kẻ thời loạn ly.
Tương tri tình vẫn vẹn,
Tồn vong tiết chẳng lìa.
Cửa sài trông trăng lọt,
Nẻo ngoài phất thu y.
Muôn dặm từ đây biệt,
Mờ mịt thức mây che.

Bác về tôi trở gót,
Đời loạn phận ra chi.
Sống thác tình vẫn vẹn,
Đổi thay tiết khó lìa.
Cửa sài ai ngóng nguyệt,
Đường thu kẻ nón mê.
Dặm ngàn thôi cách biệt,
Bầu không mây tứ bề.
Đây là sự đua đòi của bạn Anhca 😛

Bác về tôi cũng đi
Ra vào cõi loạn ly
Sinh tử tình còn mãi
Tồn vong tiết vẫn y.
Cửa nghèo mặc trăng chiếu
Nón tàn phất thu phong.
Ngàn dặm chừng nao gặp
Mịt mờ mây loạn bay.

(Hình ảnh “mây loạn bay” thật là… giết chết cả bài thơ :D)

Bản dịch ngũ ngôn của Yên Liên

(bài này găm mấy hôm ở đó, nhưng đến hôm nay vẫn chưa nghĩ ra cách sửa cho vừa ý hơn, nay tạm đăng lên đây)

Người về ta cũng đi
Sống giữa buổi loạn ly
Sinh tử giao tình giữ
Tồn vong khí tiết ghi.
Cửa tre trăng bạc ngỏ
Nón rách gió thu lìa
Ngàn dặm ai đâu thấy
Tầng không mây kéo về.(*)
(*) Phân vân ko biết để mây xám mờ hay mây kéo về.
Bản dịch lục bát của Yên Liên
Người về ta cũng bước đi
Gặp thời loạn lạc chia ly cũng đành
Giao tình sinh tử còn mang
Tồn vong khổ tiết thênh thang đôi lòng
Cửa tre ngỏ, ánh trăng trong
Gió thu nón rách hai đường từ đây
Ngàn trùng xa cách cho ngây
Trông lên chỉ thấy chân mây mịt mù.
Và một version hơi khác
Người về ta cũng bước đi
Gặp thời loạn lạc chia ly cũng đành
Giao tình sinh tử còn mang
Tồn vong khổ tiết thênh thang đôi lòng
Cửa tre ngỏ, ánh trăng trong
Gió thu nón rách hai đường cách xa
Ngàn trùng ta chẳng thấy ta
Chân trời mây phủ âu là thế thôi.

Hàn

Đại Đăng Xuyên – Lê Quý Đôn

新景留紅樹,
斜陽下翠微。
雞鳴江月上,
蟬噪海雲歸。
潮水有朝夕,
漁翁無是非。

Đại Đăng xuyên 

Tân cảnh lưu hồng thụ,
Tà dương há thuý vi.
Kê minh giang nguyệt thướng,
Thiền táo hải vân quy.
Trào thuỷ hữu triêu tịch,
Ngư ông vô thị phi.

Dịch nghĩa:

Cảnh mới ghi dấu trên đám cỏ đỏ
Nắng chiều soi dọc giải núi giăng xanh
Gà gáy, trăng sông bắt đầu mọc
Tiếng ve chói tai, mây biển bay về
Nước triều có lúc sớm lúc tối
Ông chài chẳng thèm biết đến các việc phải trái.

(nguồn: thivien.net)

đăng lên một bài, để lấy tinh thần dịch, mà lâu nay đã bỏ bễ.

Nhà này mượn tên của Lê Quý Đôn đặt cho một mục lục, mà chưa có dịch bài nào của tiền bối này, nên chọn bài này là bài đầu tiên.

Thể loại thơ ngũ ngôn, nhưng có 6 câu thôi, ko biết có gì đặc biệt không? Phần bình thơ và kiến giải là của nàng Dật Ly.

Đọc hơi hao hao giống bài từ Lâm Giang Tiên của Dương Thận.

Hàn Sinh

Tháng 5 – Cáo tật thị chúng

Chỉ là đang bệnh trong đầu lắm đây, nên mới nhớ ra cái bài Có bệnh bảo mọi người này của Mãn Giác thiền sư.

Nhớ đến cái tên bài thôi, ấy thế mà đụng vào cái gì là nhiêu khê cái đấy, mò ra cái link wiki, http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A3n_Gi%C3%A1c, phân tích toàn phật này pháp kia, đạo lý vô cùng cao xa 😀

Cũng thấy đúng là thiên hạ thật là văn hay chữ tốt mà.

Nói đến văn hay, thì nhà mình cũng có người biết phân tích đấy, chỉ là ko biết họ có hứng thú ko thôi, và có nhìn ra ko đống đạo pháp này kia trong bài này như cái bài ở wiki ko.

Mà nói đến chữ tốt, nhà mình cũng có à (hehehe, tinh thần phô trương lên cao độ), bằng chứng đây:

春去百花落

春到百花開

事逐眼前過

老從頭上來

莫謂春殘花落尽

庭前昨夜一枝梅

Xuân khứ bách hoa lạc

Xuân đáo bách hoa khai

Sự trục nhãn tiền quá

Lão tòng đầu thượng lai

Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận

Đình tiền tạc dạ nhất chi mai.

Hàn

Lưu Bình – Dương Lễ

Ko hiểu làm sao hôm nay lại có hứng thú tao nhã, đi tìm lại bài hát này nghe (chẳng là bạn AC có cái thói quen, lâu lâu nhớ ra 1 bài hát gì đó, thế là đi google tìm lại để nghe, mạng internet thật là tuyệt, piracy thật là tuyệt :P)

Quán Gấm Đầu Làng –  viết bởi Giao Tiên và Vinh Sử, trình bày bởi Minh Cảnh, Chí Tâm và Lệ Quyên (nhạc rất xưa, chắc là pre75)

Bài hát này có đoạn tân nhạc – “quán gấm đầu làng có nàng dệt tơ bán tơ, quán gấm đầu làng có chàng ngồi bên áng thơ” rất đẹp, rất mơ mộng, cái hình ảnh này nó khắc sâu vào trí tưởng tượng của bạn AC từ lúc rất nhỏ, rất nhỏ.

Dĩ nhiên, trong trí tưởng tượng non nớt của bạn AC lúc nghe bản nhạc này và coi vở cải lương Lưu Bình – Dương Lễ, (lúc đó bao tuổi thì ko biết, nhưng đoán tầm cấp 1, vì cấp 2 trở lên thì bận học è cổ, ko còn thời gian mà coi film, đọc truyện, nghe nhạc vớ vẩn) thì anh Lưu Bình và em Châu Long sẽ là 1 couple, và vì vậy cái kết của câu chuyện làm bạn vô cùng tức giận (dĩ nhiên là giận nhân vật Dương Lễ :P). Cho nên bạn ko thể bị thuyết phục bởi cái theme “nhân nghĩa” của nó.

Và mãi cho đến giờ vẫn thế.

Thích bản nhạc (vì đoạn ca cổ cũng hay mà đoạn tân nhạc cũng hay), nhưng ko thích câu chuyện này, mỗi lần nghe vẫn cứ cảm giác khá bực bội… Cơ mà bây giờ có nơi để trút bực, 1 người bực rất khó chịu, cho nên ta phải truyền cái sự bực bội này cho 1 kẻ mê cải lương nào đó (và nx người tình cờ bước nhầm vô đây và đọc trúng cái bài này) (strategy này là học dc của con bé trong The Ring)

Lưu Bình – Dương Lễ là 1 câu chuyện bằng thơ Nôm khuyết danh của VN (ko biết dc viết vào khoảng nào, và liệu có nx câu chuyện tương tự như này ở các nước khác, nhất là nước mà ai cũng biết là nước nào ấy, hay chỉ có ở vn thôi? Cái này bạn kia rỗi thì check :P)

Theme của truyện theo ta dc ba mẹ giảng giải hồi nhỏ thì là:

– Đề cao học hành thi cử, anh DL nghèo nhưng chăm học -> thành đạt, anh LB nhà giàu – chơi bời hư thân -> đi ăn xin, sau này lại học hành -> lại dc làm quan…

– Đề cao nghĩa khí và sự thông “manh” của anh DL (anh DL nhé!): cái gì mà cho ai cho cần câu chứ ko cho cá, giúp bạn học tốt chứ ko cho bạn copy bài trong lúc kiểm tra… nx thể loại như vậy 😛

– Đề cao tình bạn over tình yêu (trai gái/vợ chồng): cả ba nhân vật luôn – anh DL thì hy sinh vợ – “Tào khang chi thê là đạo trọng”, nhưng cái nghĩa kim bằng thì “bần tiện chi giao mạc khả vong”, em CL thì risk cả danh tiết (well, thực ra là hồi ý ta ko thik em CL 1 tẹo nào! rất trơ trẽn), còn anh LB thì sau biết dc sự thực, what did he say? “Cho đến giây phút sau cùng ta chỉ là hòn sỏi nhỏ nằm bên cạnh non cao” 😦 (gặp ta là ta đã cho cái đôi kia vài chưởng rồi phất tay áo bỏ đi :P)

Nói thực ra thì ta ghét tên DL, ghét kiểu hành xử của hắn (và ta ko hiểu dc liệu rằng đây có phải là cách suy nghĩ/hành xử của người VN??? vì DL có vẻ là nhân vật chính diện, nhân vật mang cái theme của truyện)

DL rất chi là gian manh nhé:

– Hắn biết hắn đã mang nợ LB, nếu ko trả thì quả thực là sẽ bị người đời cười chê (nét văn hóa làng xã, cộng đồng nổi bật của người VN).

– LB như là 1 kẻ tống tiền, nếu mà cứ cho hắn tiền, thì hắn cứ xin mãi, rồi chúng ta sẽ có 1 anh “Chí” LB => cách này cũng ko ổn.

=> Còn cách là phải cho tên LB tự làm tự ăn, phải vực hắn lên… Ok, khích tướng, đưa gái đến dụ dỗ (1 mặt đen, 1 mặt trắng, vừa đấm vừa xoa, thể nào anh LB chẳng đầu hàng). Vấn đề là sao ko nhờ ai, mà lại nhờ bà vợ!!! Quan điểm phổ biến: Vợ là có thể sai khiến làm bất cứ việc gì. Thế mới biết, chả trách lên dantri cứ toàn thấy tin, đưa vợ cống sếp để thăng tiến, quay clip vợ vs sếp để tố cáo, vv và mây mây… Phụ nữ là quần áo, hỏng bộ này thay bộ khác, sợ quái gì, thiệt đâu mà lo 😛 (vì vậy, dù ko thik em Châu nhưng mà cũng thông cảm cho em ý, lực bất tòng tâm, chỉ là 1 quân cờ mà thôi)

Cả 2 vợ chồng DL-CL: trơ trẽn và ác độc, đùa giỡn cảm tình của người khác. Cái gì mà “Thiếp thường khuyên sớm khuyên trưa, chàng chưa thi đỗ thì chưa động phòng.” Nx người viết truyện (khuyết danh nên đoán là nhiều) có vẻ  quá coi trọng physical activities hơn là các feelings (truyện dân gian nên ko sâu sắc? hay bản chất của nx người thời đó là ko sâu sắc?)

Vầng, sau phi vụ này, cả anh Dương lẫn em Châu đều hý hửng, trả hết nợ nần, vừa có tiếng vừa có miếng (“tiếng” là tử tế, là nghĩa khí, là thâm tình, “miếng” thì là 2 anh chị về tha hồ động phòng :P). Chỉ để lại 1 anh Lưu Bình lạc lõng – lại phải ngậm bồ hòn làm ngọt:

“Thôi ta đã hiểu tấm lòng cao cả của Dương Lễ và ơn nghĩa của Châu Long. Cho đến giây phút sau cùng ta chỉ là hòn sỏi nhỏ nằm bên cạnh non cao.”

Ta cảm giác các tác giả của bản Quán Gấm Đầu Làng có chút thương hại (và ko cam tâm) cho LB:

Quán gấm đầu làng sứ mạng nàng Châu đã xong
Quán gấm đầu làng thỏa nguyện chàng Dương Lễ mong
Tình tang ối a nàng về, chờ tân quan đến diện kiến
Tình tang ôi á ngẩn ngơ ngẩn ngơ cho Lưu Bình.

Ở trên thì viết như vậy, xuống dưới viết thế này thì ai chẳng thấy buồn cười, cái thể loại “nhân nghĩa” gì mà hài hước 😛

Tình tang ối a tình rằng: “Ngày xưa nhân nghĩa là thế”
Tình tang ôi á: “Nghĩa nhân mấy ai đời nay”

Tò mò ko biết truyện nguyên tác thì viết như thế nào nhỉ, có favor anh Dương Lễ như bấy lâu ta vẫn hiểu hay ko? (Hay có khi các tác giả định ngầm nói đểu anh Dương Lễ, nhưng mà dân chúng cứ cố tình hiểu ra như vậy???)

…………

Tiểu Lãn

leminhkhaiviet

About Vietnamese Cultural History and Scholarship

Le Minh Khai's SEAsian History Blog

Always rethinking the Southeast Asian past

followmybrushmarks

exploring the ancient art of Chinese Brush Painting

Hoasinh_Anhca

Trì trung Hoa sinh hưởng lạc Chi thượng Anh ca mạn đề

Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

becomingnguoiviet

An outsider's view on what is going on inside Vietnam

Quỹ Nghiên cứu Biển Đông

Vì công lý và hòa bình cho Biển Đông

Nghiên Cứu Lịch Sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

Thought Catalog

Thought Catalog is a digital youth culture magazine dedicated to your stories and ideas.

About Words - Cambridge Dictionaries Online blog

Commenting on developments in the English language

VƯƠNG-TRÍ-NHÀN

đang hoàn thiện

Nghiên cứu quốc tế

Just another WordPress.com site

My kitchen of love ~

What's behind my kitchen door

%d bloggers like this: