1 số bài Tống Từ của Án Kỷ Đạo

Aizzz, đầu tiên là phải cho 1 câu tự hát tự khen hay mới dc!!! Kiếm đâu ra con người tử tế tốt bụng như ta nhỉ? Vầng, bạn YL bạn thik đọc thơ đọc từ, bạn chạy vào thivien, bạn đọc rồi bạn paste lên đây 1 đống lại còn đòi ta phải tìm công thức của từ điệu, rồi dịch nghĩa ra nữa huhuhu, thãm!

Đáng là ta cứ  ngâm đó đã, kệ thôi. Cơ mà đáng tiếc là ta đọc qua, lại thấy hay hay mới khỗ 😦 (Thực là vô tình bất tự đa tình khổ mà!)

Thế là đành mò mẫm đi search, với cái trình độ Hán ngữ Cơ sở của ta thì thú thực là quá nản lòng…

Và kết quả như sau:

(1) Phát hiện ra là cá nhân ta rất thik ca từ của bác Án, rất đẹp, rất diễm lệ, rất đau thương. Có điều bác này là đàn ông mà rất chi là mơ mộng (hình như bài nào cũng nhắc tới chữ “mộng”). Ý tứ cũng rất cá biệt, sáng tạo. Nói chung là: Rất có phong cách! 😛

(2 ) Đã tìm dc các loại từ điệu cho bạn YL rồi đây (Điểm Giáng Thần, Giá Cô Thiên, Điệp Luyến Hoa và Lâm giang Tiên)

Chú thik ký hiệu viết tắt:

B: Bằng (tiếng Hán là thanh 1 và thanh 2, tiếng V là thanh ngang và huyền)
T: Trắc (các thanh  3 và thanh 4, tiếng V là các dấu còn lại)
X: tùy ý.
V: chữ dc gieo vần.

Ngoài lề: Như hôm trc bạn YL có nói về cái dấu nặng và thanh bằng/trắc, ta cũng đồng ý là nó đọc giống dấu huyền, và vì vậy ủng hộ cho nó vào thanh bằng.

Tuy nhiên, xuất xứ của cái quy định này là do các chữ Hán-Việt mang dấu nặng, thì nguyên gốc của nó thường là thanh 4 (miàn: diện, jìn: cận, biàn: tiện…), mà thanh này thì dc các cụ Tàu hồi xưa xếp vào thanh trắc.

Có điều là mình linh hoạt adaptive với đặc thù của tiếng Việt cũng dc, ko cần phải quá câu nệ, bảo thủ 😛

(3) Đã dịch nghĩa 1 số bài từ, tuy nhiên, vì sức khỏe có hạn (+ tính biếng nhác cố hữu), và sự thiếu hứng thú đối với nx bài từ có vẻ ko có độc đáo lắm (theo ý kiến cá nhân), cho nên bỏ qua vài bài (kệ!)

Trong khi dịch thì phát hiện, có đôi chỗ có nhiều cách hiểu, vì vậy ta đã tự động cho vào cách hiểu khác vs các bài thơ dc Việt hóa (để tránh ai đó than là đọc nhiều thơ dịch của họ có thể tăng khả năng plagia). Đồng thơi, có 1 số chỗ, các bản dịch thơ dịch ko chính xác.

Dưới đây chỉ trích lại phần Hán Việt và phần dịch nghĩa, muốn so sánh vs các bản dịch thơ, thì tự đối chiếu vs post trước 😛

1. Điểm giáng thần 

Từ luật:

TTBB, XBXTBBT (V)
TBBT (V), XTBBT (V).

XTBB, XTBBT (V)
BBT (V), TBBT (V),
XTBBT (V).

Hoa tín lai thì, hận vô nhân tự hoa y cựu (*)
Hựu thành xuân sấu, chiết đoạn môn tiền liễu.(**)

Thiên dữ đa tình, bất dữ trường tương thủ.(***)
Phân phi hậu, lệ ngân hòa tửu,
Chiếm liễu song la tụ.

(Chữ “hoa” sai thanh, theo formula thì phãi là thanh trắc, but who cares? :P)

Dịch nghĩa

Mỗi dịp hoa mới nở (*) hận không có người nào như hoa vẫn nở tươi,
Bởi đã thành xuân gầy, bẻ gãy hết liễu trước cửa. (**).

Trời sinh/cho đa tình, sao trời lại không cho người ta ở bên nhau lâu dài??? (***).
Từ lúc chia tay, lệ ngân (dấu vết của nước mắt) cùng vs rượu
Đầy tràn hai tay áo.

Chú thik: 

(*) Theo cách tính lịch ngày xưa của người Tàu, mỗi năm có 24 tiết khí, mỗi tiết có 1 loại hoa nở, đặc trưng cho tiết đó (hoa tín). Tò mò thì vô đây: http://baike.baidu.com/view/54438.htm

===> Cái câu này nghĩa là cứ mỗi lần nhìn thấy mỗi loại hoa nở (tức là ngày tháng dần dần trôi) lại càng thêm hận, tại sao người không thể như hoa, tàn rồi nở, năm nào cũng như năm nấy, đúng hạn là nở đẹp, còn người thì càng ngày càng gầy mòn, tự kỷ tăng cao, uất hận tràn đầy, đến liễu trước cửa cũng đều bẻ trụi hết rồi 😛

(**) Bẻ liễu (chiết dương liễu) để chỉ sự biệt ly, mong đợi đối vs người đi xa.

(***) Nghe rất giống trời sinh Du, sao còn sinh Lượng? 😛

Thành ngữ 长相厮守- trường tương tư thủ: nghĩa là ở bên nhau trọn đời.

2. Giá Cô Thiên

Từ điệu

XTBBTTB (V),
XBXTTBB (V).
XBXTBBT,
XTBBTTB (V).

BTT TBB (V)
XBXTTBB (V)
XBXTBBT,
XTBBTTB (V).

Giá Cô Thiên số 1

Thái tụ ân cần phủng ngọc chung,
Đương niên biện khước tuý nhan hồng.
Vũ đê dương liễu lâu tâm nguyệt,
Ca tận đào hoa phiến để phong.

Tòng biệt hậu, ức tương phùng,
Kỷ hồi quy mộng dữ quân đồng.
Kim tiêu thặng bả ngân cang chiếu,
Do khủng tương phùng thị mộng trung.

Dịch nghĩa: 

Tay áo màu mè ân cần bưng chén rượu ngọc
Năm đó uống rượu không thèm từ chối, mặc cho uống đến say đỏ mặt. (*)
Nhảy múa cho tới khi từ trăng trên lầu hạ xuống thấp hơn cây dương liễu,
Ca hát hết hơi cho tới khi cây quạt vẽ hoa đào không còn quạt ra gió nữa. (**)

Từ lúc chia tay, luôn nhớ tới cái buổi đàn đúm ấy,
Không biết lúc nào mới có thể cùng người gặp lại.
(vì vậy) Tối hôm nay phải để đèn sáng để soi,
Chứ không lại tưởng là đang gặp nhau trong mơ.

(*) “biện” và “khước” đều là đại khái là refuse: 2 lần phủ định thì ra khẳng định, tác giả làm cái câu này rất chi là trúc trắc về nghĩa 😛

(**) 2 cái câu này đến các bạn Tàu cũng ko dịch dc chính xác thế nào, 9 người 10 ý. Mặc dù đại để ý của nó là múa may hát hò đến kiệt cả sức (ăn chơi vô độ). Cách hiểu như trên là ta cảm giác có vẻ khoa học nhất (về mặt ngôn ngữ/ngữ pháp) nên ta post vào đây 😛

Giá cô thiên số 5

Tuý phách xuân sam tích cựu hương,
Thiên tương ly hận não sơ cuồng.
Niên niên mạch thượng sinh thu thảo,
Nhật nhật lâu trung đáo tịch dương.

Vân diểu diểu, thuỷ mang mang,
Chinh nhân quy lộ hứa đa trường.
Tương tư bản thị vô bằng ngữ,
Mạc hướng hoa tiên phí lệ hàng.

Dịch nghĩa

Uống say vỗ vỗ áo (mặc mùa xuân) để áo bay ra mùi hương xưa
Trời làm chia ly khiến người phát điên
Hằng năm trên đồng cỏ úa càng nhiều,
Ngày ngày ở trong lầu cho tới tận hoàng hôn.

Mây bay bay, nước trôi trôi,
Đường về của chinh nhân không biết còn bao xa (bao lâu)
Tương tư không thể dựa trên lời nói để thể hiện
Không cần thiết phải hướng đến giấy hoa tiên mà khóc lóc kể lể. (*)

(*) Câu này có thể hiểu là, nỗi niềm tương tư của tác giả rất lớn, ko giấy bút nào viết ra dc cho hết. Hoặc là (có vẻ chính xác hơn), người viết muốn đối với “chinh nhân” mà nói rằng: Đừng có tốn thời gian viết thư kể lể sầu khổ làm gì, đi mau mà về cho rồi 😛 Bởi vì chữ  “mạc” nghĩa của nó là “don’t”, thường để nhắc người khác ko nên làm gì, chứ ít khi tự dùng cho bản thân, hơn nữa, “hoa tiên” hình như là giấy viết thư 😛

3. Điệp Luyến Hoa

Gồm 2 đoạn, vần điệu giống nhau y hệt:

XTXBBTT (v)
XTBB, XTBBT (v)
XTXBBTT (v)
XBXTBBT (v)

Tuý biệt tây lâu tỉnh bất ký,
Xuân mộng thu vân, tụ tán chân dung dị.
Tà nguyệt bán song hoàn thiểu thuỵ
Hoạ bình nhàn triển Ngô sơn thuý.

Y thượng tửu ngân thi lý tự,
Điểm điểm hàng hàng, tổng thị thê lương ý.
Hồng chúc tự liên vô hảo kế,
Dạ hàn không thế nhân thuỳ lệ.

Dịch nghĩa

Hôm chia tay ở tây lâu say tan tác, tỉnh dậy không nhớ j cả,
(Như?) giấc mộng đêm xuân, như mây mùa thu (*), gặp gỡ rồi xa cách, thực quá dễ dàng!
Trăng rằm chiếu qua song cửa mở hé làm người mất ngủ,
Bình phong lờ mờ thấy Núi Ngô màu xanh nhạt

Trên áo rượu chảy làm thơ bị nhòe
Từng điểm từng hàng, ý thơ tất cả đều là thê lương.
Nến hồng thấy cảm thương không biết làm sao
Đêm lạnh chậm rãi thay người rơi lệ.

(*) Cũng có thể hiểu là Giấc mộng đêm xuân qua mau như mây bay mùa thu 😛

4. Lâm Giang Tiên

XTXBBTT
XBXTBB (V)
XBXTTBB (V)
BBBTT
XTTBB (V).

XTXBBTT
XBXTBB (V)
XBXTTBB (V)
XBBTT
XTTBB (V)

Đấu thảo giai tiền sơ kiến,
Xuyên châm lâu thượng tằng phùng.
La quần hương lộ ngọc thoa phong.
Tịnh trang mi thấm lục,
Tu diện phấn sinh hồng.

Lưu thuỷ tiện tuỳ xuân viễn,
Hành vân chung dữ thuỳ đồng.
Tửu tinh trường hận cẩm bình không
Tương tầm mộng lý lộ,
Phi vũ lạc hoa trung.

Dịch nghĩa

Gặp nhau lần đầu ở trước thềm chơi trò đấu cỏ (*)
Gặp lại ở lầu kim thêu.
Váy áo thoảng hương, trâm ngọc bay trong gió (???)
Trang điểm cẩn thận, lông mày vẽ xanh lè (**)
Mặt thẹn phấn càng hồng

Dòng nước rồi sẽ trôi xa cùng mùa xuân
Mây bay cuối cùng rồi sẽ đến phương nao (nguyên gốc là đến với ai)
Tỉnh rượu tức giận cẩm bình trống vắng (***)
Trên con đường tìm nhau trong giấc mộng
Mưa bay hoa rụng đầy.

(*) là trò mà lấy 2 cọng cỏ đập vào nhau, bên nào gãy trước thì thua

( **) theo ngày xưa thì mi (tức là lông mày) đẹp là phải như là nét xuân sơn (mi tự thanh sơn).

(***) “cẩm bình” vốn nghĩa là chiếc bình phong gấm thêu, nhưng còn 1 nghĩa khác, là khuê phòng của phụ nữ.

Ôn Đình Quân (nổi tiếng làm từ hay, tuy nhiên bị đời sau phê phán là thơ từ diễm lệ mà ủy mị, màu mè mà nông cạn, chủ yếu về phấn son là lượt, nhi nữ tình trường 😛 Bạn AC chưa ngâm cứu bác này, nhưng để ý là tên bác rất đẹp, cho nên nhớ lâu) trong bài Từ “Phiền Nữ Oán” có câu: “年年征战,画楼离恨锦屏空,杏花红” (Niên niên chinh chến, họa lâu ly hận cẩm bình ko, hạnh hoa hồng) để nói đến sự oán hận của người chinh phụ trong phòng khuê vắng vẻ 😛

Vì vậy, có khi câu thơ “Tửu tinh trường hận cẩm bình không” nghĩa là khi tỉnh rượu thấy càng thêm oán hận khuê phòng trống vắng???

Rồi đấy, huynh đài ngâm cứu đi và mau nôn ra bản dịch 😛

Anh Ca

Advertisements

Án Kỷ Đạo

Cứ nói sẽ đưa lên từ của Án Kỷ Đạo, hôm nay nhân thivien.net đã ko còn virus độc hại (mà lần trước đã khiến cho ta phải cài lại toàn bộ máy), nên tìm mấy bài Án Kỷ Đạo đăng lên chơi.

Đây là dòng giới thiệu tác giả ngắn ngủi:

Án Kỷ Đạo 晏幾道 (1050-1119) tự Thúc Nguyên 叔原, hiệu Tiểu Sơn 小山, từ nhân đời Bắc Tống, người Lâm Xuyên, Phủ Châu (nay thuộc Giang Tây). Ông là con thứ 7 của Án Thù 晏殊. Văn tứ của ông rất mới, tác phẩm của ông có tập Tiểu Sơn từ.

Dưới bài từ Lâm Giang Tiên còn có thêm lời giới thiệu này của Vi Nhất Tiếu forum vietkiem:

Án Kỷ Đạo là con thứ bảy của Án Thù, thuở hoa niên gia đình phong lưu, nhưng về sau hoàn cảnh sa sút, bởi vậy từ phẩm đa phần mô tả ái tình ly biệt, hoài vọng quá khứ, được đánh giá là người kế thừa phái Hoa gian của Nam Đường hậu chủ.

Án Thù lúc sinh thời làm tới chức Hình bộ thượng thư, Quan Văn điện đại học sĩ, lại là người đề bạt Phạm Trọng Yêm, Âu Dương Tu, nên có thể nói Án Kỷ Đạo là danh môn công tử, tính tình ông lại lãng mạn, nên giao thiệp với phong nguyệt chi nhân không ít. Về sau cha ông mất, gia cảnh suy tàn, bản thân ông làm quan thất chí nên hay bi hoài chuyện cũ.

Án Thù có bài Ngọc Lâu Xuân được ưa thích, ở đây.

點絳脣

花信來時,
恨無人似花依舊。
又成春瘦,
折斷門前柳。
天與多情,
不與長相守。
分飛後,
淚痕和酒,
佔了雙羅袖。

Điểm giáng thần

Hoa tín lai thì,
Hận vô nhân tự hoa y cựu.
Hựu thành xuân sấu,
Chiết đoạn môn tiền liễu.
Thiên dự đa tình,
Bất dự trường tương thủ.
Phân phi hậu,
Lệ ngân hòa tửu,
Chiếm liễu song la tụ.

Điểm giáng thần (bản dịch của Cao Tự Thanh)

Lúc được tin hoa,
Hận không người cũ hoa như cũ.
Nét xuân gầy võ,
Liễu bẻ trơ ngoài ngõ.
Trời biết đa tình,
Chẳng biết tình khôn giữ.
Sau chia rẽ,
Lệ kia hòa rượu,
Tay áo đều hoen ố.

Bản dịch của Yên Liên (theo bản từ điệu và dịch nghĩa của Dật Ly ở post sau)

Hoa đến là khi

Hận không người giống hoa như cũ

Dáng xuân vò võ

Liễu bẻ trơ ngoài ngõ (i)

Trời khiến đa tình

Ngăn cách tình sao nỡ? (ii)

Chia ly nọ

Rượu hòa lệ nhỏ

Tay áo còn in rõ. (iii)

(i) câu này là đạo bản dịch của Cao Tự Thanh

(ii) hoặc là: Sao khiến tình dang dở?

(iii) hoặc là: Tay áo còn đầy tụ.

蝶戀花其四

醉別西樓醒不記。
春夢秋雲,
聚散真容易。
斜月半窗還少睡,
畫屏閑展吳山翠。

衣上酒痕詩裏字。
點點行行,
總是凄涼意。
紅燭自憐無好計,
夜寒空替人垂淚。

Điệp luyến hoa kỳ 4

Tuý biệt tây lâu tỉnh bất ký,
Xuân mộng thu vân,
Tụ tán chân dung dị.
Tà nguyệt bán song hoàn thiểu thuỵ,
Hoạ bình nhàn triển Ngô sơn thuý.

Y thượng tửu ngân thi lý tự,
Điểm điểm hàng hàng,
Tổng thị thê lương ý.
Hồng chúc tự liên vô hảo kế,
Dạ hàn không thế nhân thuỳ lệ.

Điệp luyến hoa kỳ 4 (bản dịch của Điệp Luyến Hoa)

Say biệt lầu tây nay quên hết.
Xuân mộng mây thu,
Thực dễ dàng tan kết.
Trăng nghiêng soi bóng người chưa mệt,
Bình phong hắt bóng non Ngô biếc.

Trên áo rượu hoen lời thơ dệt.
Điểm điểm hàng hàng,
Đều gợi niềm ly biệt.
Nến hồng cũng biết không còn kế,
Thay người đêm lạnh sầu rơi lệ.

鷓鴣天其一

彩袖殷勤捧玉鐘,
當年拚卻醉顏紅。
舞低楊柳樓心月,
歌盡桃花扇底風。
從別後,憶相逢,
幾回歸夢與君同。
今宵剩把銀釭照,
猶恐相逢是夢中。

Giá cô thiên kỳ 1

Thái tụ ân cần phủng ngọc chung,
Đương niên biện khước tuý nhan hồng.
Vũ đê dương liễu lâu tâm nguyệt,
Ca tận đào hoa phiến để phong.
Tòng biệt hậu, ức tương phùng,
Kỷ hồi quy mộng dữ quân đồng.
Kim tiêu thặng bả ngân cang chiếu,
Do khủng tương phùng thị mộng trung.

Giá cô thiên kỳ 1 (bản dịch của Nguyễn Chí Viễn)

Tay vén ân cần đỡ ngọc chung
Kìa năm say rượu má tươi hồng
Múa nghiêng dương liễu trăng lầu rọi
Ca dứt đào hoa gió quạt nồng
Sau ly biệt, nhớ tương phùng
Mấy hồi hồn mộng với ai cùng
Đêm này còn sợ đem đèn rọi
Có phải tương phùng trong mộng không ?

鷓鴣天其四

陌上濛濛殘絮飛,
杜鵑花裏杜鵑啼。
年年底事不歸去,
怨月愁煙長為誰。
梅雨細,曉風微,
倚樓人聽欲沾衣。
故園三度群花謝,
曼倩天涯猶未歸。

Giá cô thiên kỳ 4

Mạch thượng mông mông tàn nhứ phi,
Đỗ quyên hoa lý đỗ quyên đề.
Niên niên để sự bất quy khứ,
Oán nguyệt sầu yên trường vị thuỳ.
Mai vũ tế, hiểu phong vi,
Ỷ lâu nhân thính dục triêm y.
Cố viên tam độ quần hoa tạ,
Man sảnh thiên nhai do vị quy.

Giá cô thiên kỳ 4 (bản dịch của Điệp Luyến Hoa)

Trên ruộng mờ mờ liễu trắng bay,
Đỗ quyên hoa nở, cuốc kêu gầy.
Năm năm bận việc chưa về được,
Trăng khói hận sầu vẫn bởi ai.
Mưa lác đác, gió rầu rầu,
Lệ rơi thấm áo kẻ bên lầu.
Ba lần vườn cũ hoa tàn tạ,
Người vẫn bên trời bóng khuất đâu.

鷓鴣天其五

醉拍春衫惜舊香,
天將離恨惱疏狂。
年年陌上生秋草,
日日樓中到夕陽。
雲渺渺,水茫茫,
征人歸路許多長。
相思本是無憑語,
莫向花箋費淚行。

Giá cô thiên kỳ 5

Tuý phách xuân sam tích cựu hương,
Thiên tương ly hận não sơ cuồng.
Niên niên mạch thượng sinh thu thảo,
Nhật nhật lâu trung đáo tịch dương.
Vân diểu diểu, thuỷ mang mang,
Chinh nhân quy lộ hứa đa trường.
Tương tư bản thị vô bằng ngữ,
Mạc hướng hoa tiên phí lệ hàng.

Giá cô thiên kỳ 5 (bản dịch của Điệp Luyến Hoa)

Say vỗ áo xuân thoảng nhớ hương,
Trời mang ly hận khiến người cuồng.
Trên ruộng năm năm sinh cỏ úa,
Trong lầu từ sớm đến tà dương.
Mây mờ mịt, nước mênh mang,
Đằng đẵng chinh nhân vẫn dặm trường.
Tương tư dù nói không sao hết,
Đừng nhỏ tờ thư lệ mấy hàng.

臨江仙其二

斗草階前初見,
穿鍼樓上曾逢。
羅裙香露玉釵風,
靚妝眉沁綠,
羞臉粉生紅。

流水便隨春遠,
行雲終與誰同。
酒醒長恨錦屏空,
相尋夢裏路,
飛雨落花中。

Lâm giang tiên kỳ 2

Đấu thảo giai tiền sơ kiến,
Xuyên châm lâu thượng tằng phùng.
La quần hương lộ ngọc thoa phong.
Tịnh trang mi thấm lục,
Tu diện phấn sinh hồng.

Lưu thuỷ tiện tuỳ xuân viễn,
Hành vân chung dữ thuỳ đồng.
Tửu tinh trường hận cẩm bình phong.
Tương tầm mộng lý lộ,
Phi vũ lạc hoa trung.

Lâm giang tiên kỳ 2 (bản dịch của Cao Tự Thanh)

Đấu cỏ trước thềm sơ ngộ,
Xuyên kim trên gác tương phùng.
Quần là gió thoảng ngọc thoa rung.
Mực tô mày thấm biếc,
Mặt thẹn phấn sinh hồng.

Nước chảy rồi theo xuân khuất,
Mây trôi sẽ với ai cùng.
Men phai nghĩ giận ngọc bình phong.
Tìm nhau trên lối mộng,
Hoa rụng bóng mưa lồng.

Hầu hết các bài từ đều ko có phần dịch nghĩa, nên đăng mấy bài dịch từ lên đây để tạm hiểu, bởi trong những lúc lười biếng con người ta rất ngại đọc bản gốc và phần phiên âm Hán Việt.

Khi nào cái người kia, tìm lại cảm hứng văn thơ, tìm hộ mấy bài luật từ, giải nghĩa hộ, thì hay lắm.

từ của Án Kỷ Đạo dành cho những ai ngậm ngùi cái tư vị man mác, vì lỡ dở, vì ly biệt, vì gặp thà như đừng gặp, nửa nhớ, nửa quên, nửa níu giữ, nửa buông xuôi, nửa còn đọng lại một chữ hận trong lòng, nửa như nước chảy mây trôi, là thực thực, là hư hư, là mộng, là mây khói…

Chú thích, hàng đã ra, tức là cái người kia đã cất công giải nghĩa và tìm từ điệu.

YL

Le Minh Khai's SEAsian History Blog

Always rethinking the Southeast Asian past

followmybrushmarks

exploring the ancient art of Chinese Brush Painting

Hoasinh_Anhca

Trì trung Hoa sinh hưởng lạc Chi thượng Anh ca mạn đề

Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

becomingnguoiviet

An outsider's view on what is going on inside Vietnam

Quỹ Nghiên cứu Biển Đông

Vì công lý và hòa bình cho Biển Đông

Nghiên Cứu Lịch Sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

Thought Catalog

Thought Catalog is a digital youth culture magazine dedicated to your stories and ideas.

About Words - Cambridge Dictionaries Online blog

Commenting on developments in the English language

VƯƠNG-TRÍ-NHÀN

đang hoàn thiện

Nghiên cứu quốc tế

Just another WordPress.com site

My kitchen of love ~

What's behind my kitchen door

%d bloggers like this: