Lưu Bình – Dương Lễ

Ko hiểu làm sao hôm nay lại có hứng thú tao nhã, đi tìm lại bài hát này nghe (chẳng là bạn AC có cái thói quen, lâu lâu nhớ ra 1 bài hát gì đó, thế là đi google tìm lại để nghe, mạng internet thật là tuyệt, piracy thật là tuyệt :P)

Quán Gấm Đầu Làng –  viết bởi Giao Tiên và Vinh Sử, trình bày bởi Minh Cảnh, Chí Tâm và Lệ Quyên (nhạc rất xưa, chắc là pre75)

Bài hát này có đoạn tân nhạc – “quán gấm đầu làng có nàng dệt tơ bán tơ, quán gấm đầu làng có chàng ngồi bên áng thơ” rất đẹp, rất mơ mộng, cái hình ảnh này nó khắc sâu vào trí tưởng tượng của bạn AC từ lúc rất nhỏ, rất nhỏ.

Dĩ nhiên, trong trí tưởng tượng non nớt của bạn AC lúc nghe bản nhạc này và coi vở cải lương Lưu Bình – Dương Lễ, (lúc đó bao tuổi thì ko biết, nhưng đoán tầm cấp 1, vì cấp 2 trở lên thì bận học è cổ, ko còn thời gian mà coi film, đọc truyện, nghe nhạc vớ vẩn) thì anh Lưu Bình và em Châu Long sẽ là 1 couple, và vì vậy cái kết của câu chuyện làm bạn vô cùng tức giận (dĩ nhiên là giận nhân vật Dương Lễ :P). Cho nên bạn ko thể bị thuyết phục bởi cái theme “nhân nghĩa” của nó.

Và mãi cho đến giờ vẫn thế.

Thích bản nhạc (vì đoạn ca cổ cũng hay mà đoạn tân nhạc cũng hay), nhưng ko thích câu chuyện này, mỗi lần nghe vẫn cứ cảm giác khá bực bội… Cơ mà bây giờ có nơi để trút bực, 1 người bực rất khó chịu, cho nên ta phải truyền cái sự bực bội này cho 1 kẻ mê cải lương nào đó (và nx người tình cờ bước nhầm vô đây và đọc trúng cái bài này) (strategy này là học dc của con bé trong The Ring)

Lưu Bình – Dương Lễ là 1 câu chuyện bằng thơ Nôm khuyết danh của VN (ko biết dc viết vào khoảng nào, và liệu có nx câu chuyện tương tự như này ở các nước khác, nhất là nước mà ai cũng biết là nước nào ấy, hay chỉ có ở vn thôi? Cái này bạn kia rỗi thì check :P)

Theme của truyện theo ta dc ba mẹ giảng giải hồi nhỏ thì là:

– Đề cao học hành thi cử, anh DL nghèo nhưng chăm học -> thành đạt, anh LB nhà giàu – chơi bời hư thân -> đi ăn xin, sau này lại học hành -> lại dc làm quan…

– Đề cao nghĩa khí và sự thông “manh” của anh DL (anh DL nhé!): cái gì mà cho ai cho cần câu chứ ko cho cá, giúp bạn học tốt chứ ko cho bạn copy bài trong lúc kiểm tra… nx thể loại như vậy 😛

– Đề cao tình bạn over tình yêu (trai gái/vợ chồng): cả ba nhân vật luôn – anh DL thì hy sinh vợ – “Tào khang chi thê là đạo trọng”, nhưng cái nghĩa kim bằng thì “bần tiện chi giao mạc khả vong”, em CL thì risk cả danh tiết (well, thực ra là hồi ý ta ko thik em CL 1 tẹo nào! rất trơ trẽn), còn anh LB thì sau biết dc sự thực, what did he say? “Cho đến giây phút sau cùng ta chỉ là hòn sỏi nhỏ nằm bên cạnh non cao” 😦 (gặp ta là ta đã cho cái đôi kia vài chưởng rồi phất tay áo bỏ đi :P)

Nói thực ra thì ta ghét tên DL, ghét kiểu hành xử của hắn (và ta ko hiểu dc liệu rằng đây có phải là cách suy nghĩ/hành xử của người VN??? vì DL có vẻ là nhân vật chính diện, nhân vật mang cái theme của truyện)

DL rất chi là gian manh nhé:

– Hắn biết hắn đã mang nợ LB, nếu ko trả thì quả thực là sẽ bị người đời cười chê (nét văn hóa làng xã, cộng đồng nổi bật của người VN).

– LB như là 1 kẻ tống tiền, nếu mà cứ cho hắn tiền, thì hắn cứ xin mãi, rồi chúng ta sẽ có 1 anh “Chí” LB => cách này cũng ko ổn.

=> Còn cách là phải cho tên LB tự làm tự ăn, phải vực hắn lên… Ok, khích tướng, đưa gái đến dụ dỗ (1 mặt đen, 1 mặt trắng, vừa đấm vừa xoa, thể nào anh LB chẳng đầu hàng). Vấn đề là sao ko nhờ ai, mà lại nhờ bà vợ!!! Quan điểm phổ biến: Vợ là có thể sai khiến làm bất cứ việc gì. Thế mới biết, chả trách lên dantri cứ toàn thấy tin, đưa vợ cống sếp để thăng tiến, quay clip vợ vs sếp để tố cáo, vv và mây mây… Phụ nữ là quần áo, hỏng bộ này thay bộ khác, sợ quái gì, thiệt đâu mà lo 😛 (vì vậy, dù ko thik em Châu nhưng mà cũng thông cảm cho em ý, lực bất tòng tâm, chỉ là 1 quân cờ mà thôi)

Cả 2 vợ chồng DL-CL: trơ trẽn và ác độc, đùa giỡn cảm tình của người khác. Cái gì mà “Thiếp thường khuyên sớm khuyên trưa, chàng chưa thi đỗ thì chưa động phòng.” Nx người viết truyện (khuyết danh nên đoán là nhiều) có vẻ  quá coi trọng physical activities hơn là các feelings (truyện dân gian nên ko sâu sắc? hay bản chất của nx người thời đó là ko sâu sắc?)

Vầng, sau phi vụ này, cả anh Dương lẫn em Châu đều hý hửng, trả hết nợ nần, vừa có tiếng vừa có miếng (“tiếng” là tử tế, là nghĩa khí, là thâm tình, “miếng” thì là 2 anh chị về tha hồ động phòng :P). Chỉ để lại 1 anh Lưu Bình lạc lõng – lại phải ngậm bồ hòn làm ngọt:

“Thôi ta đã hiểu tấm lòng cao cả của Dương Lễ và ơn nghĩa của Châu Long. Cho đến giây phút sau cùng ta chỉ là hòn sỏi nhỏ nằm bên cạnh non cao.”

Ta cảm giác các tác giả của bản Quán Gấm Đầu Làng có chút thương hại (và ko cam tâm) cho LB:

Quán gấm đầu làng sứ mạng nàng Châu đã xong
Quán gấm đầu làng thỏa nguyện chàng Dương Lễ mong
Tình tang ối a nàng về, chờ tân quan đến diện kiến
Tình tang ôi á ngẩn ngơ ngẩn ngơ cho Lưu Bình.

Ở trên thì viết như vậy, xuống dưới viết thế này thì ai chẳng thấy buồn cười, cái thể loại “nhân nghĩa” gì mà hài hước 😛

Tình tang ối a tình rằng: “Ngày xưa nhân nghĩa là thế”
Tình tang ôi á: “Nghĩa nhân mấy ai đời nay”

Tò mò ko biết truyện nguyên tác thì viết như thế nào nhỉ, có favor anh Dương Lễ như bấy lâu ta vẫn hiểu hay ko? (Hay có khi các tác giả định ngầm nói đểu anh Dương Lễ, nhưng mà dân chúng cứ cố tình hiểu ra như vậy???)

…………

Tiểu Lãn

Advertisements

Gửi người em gái Miền Nam (Đoàn Chuẩn-Từ Linh)

Làm tí nhạc sến 😀

Ôi, gửi người em gái miền Nam

Link http://www.m-mosaic.com/blog/read/746

Trong số các nhạc sĩ của nền nhạc trữ tình Việt Nam, bản thân tôi thấy lạ nhất là trường hợp nhạc của Đoàn Chuẩn. Tôi không biết mọi người nghe nhạc của ông thấy thế nào, chứ riêng tôi, rất hiếm khi xảy ra cái cảm giác chẳng biết là thích, hay là không; khó xác định đối với mình là hay, hoặc là dở như với các bài của ông. Tôi đã từng có nhiều lúc cả ngày chỉ nghe đi nghe lại album gồm các bài của Đoàn Chuẩn, nghe xong rồi vẫn không rõ mức độ yêu thích của mình.

Có nhiều bài nhạc của Đoàn Chuẩn, nếu hỏi tôi nhớ lời hay không, thì chắc chắn là tôi sẽ trả lời không, nhưng nếu nhạc của bài nào đó vang lên, thì tôi lại có thể hát theo ngay.

Nhạc của Đoàn Chuẩn cứ tự nhiên đi vào tâm trí tôi như thế.

***

Trong các bài của Đoàn Chuẩn, tôi thích nhất là “Lá đổ muôn chiều”, chỉ vì hai câu kết rất đạt

Nhớ nhau đành tìm trong tiếng hát
Đời vắng em rồi vui với ai

nó rất giống câu kết trong một bài thơ của Vũ Hoàng Chương, nhưng hoàn toàn không sáo rỗng, người đọc/ người nghe không có cảm giác sao chép lộ liễu (trường hợp “Nửa hồn thương đau” của Phạm Đình Chương mượn ý thơ Thanh Tâm Tuyền cũng thế).

Ngoài ra, các bài còn lại của Đoàn Chuẩn, tôi đều có cảm giác quen thuộc như nhau.

***

Bình thường khi nghe nhạc Đoàn Chuẩn, tôi rất ít khi suy nghĩ nhiều, ít khi để ý tới lời bài hát, vì mỗi khi ca sĩ cất giọng lên, thì dường như những lời ấy tự động chạy ngang trong đầu tôi. Đột nhiên sáng nay tới công ty sớm, lâu lắm rồi mới có cảm giác đi làm sớm, chỉ bởi vì tối qua mất net nên phải ngủ một mạch từ 11h đêm, nên sáng ra tươi phơi phới vì được ngủ như con heo bự. Tới công ty, ngồi lướt Facebook vu vơ, và lên Mp3 Zing, chọn đại album nào đó nghe. Đại loại là lúc nào ngồi trước máy vi tính, thì tôi phải có cái gì đó để nghe.

Hôm nay chả hiểu sao chọn nghe “Nơi tôi sinh Hà Nội” của Minh Quân. Sau bài “Hà Nội ngày tháng cũ” nghe tàm tạm, thì tôi có hứng nghe tới “Gửi người em gái”.

“Gửi người em gái” tôi nghe không tới ngàn lần thì cũng phải vài trăm, ừ thôi, thì vài chục lần vậy, không lại bị gọi là chém gió. Nhấm nháp từng ngụm cafe nghi ngút khói, ngả người trên cái ghế êm và nhìn ra bầu trời Texas xanh thẳm, bên tai tôi văng vẳng từng giai điệu quen thuộc. Bất chợt…

Cái gì đây nhỉ? Đây đâu phải là “Gửi người em gái”!

***

Cũng lạ, đây không phải lần đầu tiên tôi nghe “Gửi người em gái”, nhưng thình lình đây là lần đầu tiên tôi có cảm giác thật – sự – bực – bội vì bài hát bị sửa đổi một cách hết sức thiếu tôn trọng tác giả.

“Gửi người em gái” đúng như nguyên tác, có lẽ là version của Ngọc Bảo. Ai từng nghe qua version này, như gần đây là trong album “Lời du tử” của ông, để ý xíu ắt sẽ ngạc nhiên vì nó dài tới 8 phút, gần gấp đôi những version còn lại trên mạng của các ca sĩ khác.

Trước đây, tôi có đọc đâu đó là “Gửi người em gái” khi được đưa vào Nam hát đã bị chỉnh sửa nhiều chỗ hết sức – vô – lý bởi Khánh Ly. Có nhiều chỉnh sửa không làm thay đổi rõ ràng cái ý liền mạch của tác phẩm (như anh giải phóng – anh du kích trong bài “Sơn nữ ca” của Trần Hoàn), nhưng việc chỉnh sửa này, đúng là, hoàn toàn thay đổi rất nhiều ý nghĩa bài hát.

Dù biết vào thời điểm đó, vì lí do chính trị, Khánh Ly buộc phải đổi lời như thế, nhưng tôi rất ngạc nhiên khi thấy sau này, khi mà âm nhạc được cởi trói một phần nào rồi, rất nhiều ca sĩ vẫn vô tư lự hát theo lời của Khánh Ly. Đã có thời điểm, người ta xem nhạc Đoàn Chuẩn (hay nói rộng hơn là nhạc tiền chiến, nhạc trữ tình…) như cái mốt để đánh bóng mình, ca sĩ nào cũng đua nhau hát. Vì thế, từ một version – sai – của – Khánh – Ly, nó bị biến tấu thành nhiều version – sai – và – sai khác.

Ngồi thử nghe “Gửi người em gái” của nhiều ca sĩ, tôi thấy choáng váng vì sự hỗn loạn, thiếu thống nhất, kiểu các ca sĩ muốn hát gì thì hát, lấy từ version này một ít, version kia một ít.

Nhìn chung, “Gửi người em gái” có 3 kiểu hát nổi bật:

Version gốc như Ngọc Bảo

      : Tài tử Ngọc Bảo là một tên tuổi lớn, một giọng hát hiếm có trong nền âm nhạc Việt Nam. Nhưng với nhiều người ngày nay, có lẽ họ chả biết tới Ngọc Bảo là ai. Chính vì thế, dù đây là version đúng nhất (theo ý tôi), vẫn không nhiều người hát.


      Xa xa thì có Lê Dung hát đúng. Gần hơn nữa thì có Trần Thu Hà. Tôi không nhớ nhiều lắm về version của Hà, nhưng chỉ nghe tới khúc

Rồi từ ngày ấy sống trong Nam nơi kim tiền

       bị Hà ‘nhầm lẫn’ hát thành

Rồi từ ngày ấy sống xa anh nơi kim tiền

     là đã bấm ngay nút close đóng ngay version đó lại. Ôi, đã bỏ công hát đúng với version gốc, thì tại sao phải sửa hai chữ đơn giản như thế?
      Version tiếp theo được sử dụng và học theo nhiều nhất, là

version của Khánh Ly

      . Dù sao Khánh Ly cũng là một trong những ca sĩ lớn nhất của nền âm nhạc Việt Nam, nên nhiều người xem cô là chuẩn mực cũng đúng thôi. Version của Khánh Ly bỏ đi nhiều đoạn, trong đó đáng tiếc nhất là đoạn mà tôi thấy rất hay:

Xuân năm nay, đường đêm Catinat
Hoa mai rơi, rủ nhau nơi phương xa
Dần trắng xóa mặt đường
Một người em gái nhớ người thương!

Cái ý ‘trắng xóa mặt đường’ hay thế, tại sao không được xài, mà thay bằng ‘nhìn xác pháo bên thềm’, và ‘một người em gái nhớ người thương’ bị đổi thành ‘gợi lòng tôi nhớ tới người em’.

Hay

Đời nghèo không lối thoát, em tôi đành thôi, cúi đầu… mà đi.

bị đổi thành

Tình nghèo xa cách mãi em tôi đành ôm mối sầu mà đi

Ngay cả Ánh Tuyết, người được đánh giá là hát nhạc Đoàn Chuẩn rất thành công, cũng hát theo version này. Cả những diva tên tuổi như Thanh Lam cũng thế. Tâm trạng tôi là: thất vọng.

      Version còn lại là các version khác. Như Anh Ngọc và Tuấn Ngọc thì chọn cách lập lại từ đoạn:

Tôi có người em gái, tuổi chớm đôi mươi

      , và thay đổi rất nhiều từ lẻ.


      Ngoài ra còn các version như kiểu Hồng Nhung, vẫn hát đoạn

Rồi ngày thống nhất đến rất nhanh không ai ngờ

      … nhưng ngoài việc hát

anh đến tìm em… giữa cầu Hiền Lương

      thành

anh đến chờ em… giữa cầu Hiền Lương

       thì cô còn bỏ đi đoạn đẹp nhất trong bài là

Xuân năm nay, đường đêm Catinat…

Đại loại là các version khác, đều mang một chút ý rất hay từ version gốc, người có chỗ này, thiếu chỗ kia; người thiếu chỗ này, nhưng có chỗ kia; trong khi việc đơn giản là hát lại y như version gốc, thì không mấy ai làm (gần đây có hai bạn trẻ Nathan Lee và Thu Minh hát đúng lời, nhưng giọng và cách phối thì dở tệ).

Ôi, gửi người em gái miền Nam mà thiếu những câu như

Dần trắng xóa mặt đường
Một người em gái nhớ người thương!

hay

Lòng anh như giấy trắng thanh tân ép hoa tàn

hay

Trời Bắc lóa ánh đèn
Một người trên đất Bắc chờ em!

thì có còn là Gửi người em gái miền Nam nguyên gốc nữa không…

111110,
B.l.u.e

—–

Thích nghe Khánh ly hoặc Lệ thu trước 75 hát…

Anh Ca

leminhkhaiviet

About Vietnamese Cultural History and Scholarship

Le Minh Khai's SEAsian History Blog

Always rethinking the Southeast Asian past

followmybrushmarks

exploring the ancient art of Chinese Brush Painting

Hoasinh_Anhca

Trì trung Hoa sinh hưởng lạc Chi thượng Anh ca mạn đề

Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

becomingnguoiviet

An outsider's view on what is going on inside Vietnam

Quỹ Nghiên cứu Biển Đông

Vì công lý và hòa bình cho Biển Đông

Nghiên Cứu Lịch Sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

Thought Catalog

Thought Catalog is a digital youth culture magazine dedicated to your stories and ideas.

About Words - Cambridge Dictionaries Online blog

Commenting on developments in the English language

VƯƠNG-TRÍ-NHÀN

đang hoàn thiện

Nghiên cứu quốc tế

Just another WordPress.com site

My kitchen of love ~

What's behind my kitchen door

%d bloggers like this: