Trong sân đất trắng quạ đầy cây

Thập ngũ dạ vọng nguyệt ký Đỗ lang trung

Vương Kiến

Trung đình địa bạch thụ thê nha,
Lãnh lộ vô thanh thấp quế hoa.
Kim dạ nguyệt minh nhân tận vọng,
Bất tri thu tứ tại thuỳ gia?

Dịch nghĩa

Ngắm trăng đêm rằm gửi quan lang trung họ Đỗ

Ở sân bên trong đất trắng, quạ đậu trên cây
Sương móc lạnh lặng lẽ ướt đẫm hoa quế
Đêm nay mọi người đều ngắm trăng sáng
Chẳng biết ý thu ở tại nhà ai đây?

Xem bài phân tích ở chỗ này

Bản dịch lục bát của Vũ Khánh

Sân trắng xóa, quạ im cây,

Lạnh lùng hoa quế đẫm đầy sương sa

Cùng trông trăng sáng ai mà,

Đêm nay thu hứng biết là riêng ai ?

Bản dịch thất ngôn của VK

Kìa sân trắng xóa, quạ im cây,

Dầm sương hoa quế lạnh canh chầy.

Trăng sáng tròn gương ai nấy ngắm,

Nhà ai thu tứ xuống đêm nay ?

—-

Phi lộ: Con chim cứ biểu ta dịch bài này, ta mới nói rằng, đầu óc đang tản mạn không tập trung được mà dịch thơ, chẳng nhẽ lại dịch là “trong sân đất trắng quạ đầy cây”… Chỉ là câu thuận miệng nói ra, ai dè con chim độc ác kia cứ vin vào mà thách ta dịch cái bài “trong sân đất trắng quạ đầy cây”. Haizzz…

Vốn là không động tới bài này, nhưng đêm qua trằn trọc, rồi tự nhiên lại nghĩ tới…

Trong sân đất trắng quạ đầy cây

Nhưng lòng tản mạn biết sao đây?

Thôi thì đành được chăng hay chớ

Đây:

Bản dịch thất ngôn của Yên Liên

1.

Trong sân đất trắng quạ đầy cây

Sương lạnh hồn hoa hoa quế ngây

Trăng sáng nhân gian ai cũng ngắm

Ý thu riêng ở chốn nào đây?

2.

Đất trắng như tro quạ tím cây

Dửng dưng hoa quế lạnh sương mây

Trăng lên trong vắt nhà nhà ngắm

Nhưng ý thu rơi mấy chỗ đây?

3.

Bản dịch lục bát của Yên Liên

Đất tro bạc, quạ đầy cây

Nhạt nhòa hoa quế cánh vầy trong sương

Ngắm trăng nhân thế sự thường

Nhưng riêng thu hứng tơ vương nơi nào?

Lời bàn: Hai câu thơ cuối tưởng như bình thường, nhưng thực chất lại khiến con người ta “khi tựa gối, khi cúi đầu- khi vò chín khúc khi chau đôi mày”. Có lẽ sự  khó nằm ở ý “nhân tận vọng” đối với ý “bất tri thu tứ tại thùy gia” (nếu chuyển “bất tri thu tứ  tại thùy minh” có lẽ hay hihihi). Ôm thứ tình cảm “bất tri thu tứ tại thùy gia”, vừa có chút mông lung, lại vừa sâu lắng, thêm chút nỗi niềm cô quạnh, nói chung rất khó nắm bắt, dùng lời lẽ không sao tả hết được.

Hình như  cũng chính vì thế mà Vũ Khánh vẫn băn khoăn

Cùng trông trăng sáng muôn nhà,

Đêm nay thu hứng biết là riêng ai ?

hay

Cùng trông trăng sáng ai mà

Đêm nay thu hứng biết là riêng ai?

Riêng mấy bản dịch của YL lần này, mang đậm phong cách Huyết Liên, Bạo Liên, hơi giống bản dịch bài Phong Kiều Dạ Bạc (dịch từ lâu rồi nhưng chưa đưa lên đây)… thỉnh thoảng, tình như thế….

Sen

Bản dịch thất ngôn của Dật Ly

Trong sân đất trắng cây đầy quạ

Sương lạnh lặng yên đẫm quế hoa

Trăng sáng đêm nay người tận ngắm

Biết đâu thu hứng lạc phương xa.

Sen

Trúc nô minh – tiếp câu chuyện về thơ Trần Nhân Tông…

Bạn Dật Ly kia xát muối vào lòng ta nhưng thôi ta vốn quân tử không chấp những kẻ có sở thích biến thái 😀

Lại nói (hehe cái chữ ‘lại nói’ này là favourite của ai kia) ta “đồng thanh tương ứng” với cụ Trần Nhân Tông, (thấy người sang bắt quàng làm họ luôn, chỉ có lợi chứ không có hại), về căn bản ta cũng

Ko có niềm hoài cổ 1 thời xa vắng, ko có bi thương vong quốc hận, ko có uất ức vì chí ko thành, cũng càng ko có sầu tương tư, thương hoa tiếc nguyệt…. chầm chậm, ko vui cũng chả buồn…

cho nên dù có bị xát tý  muối thì lòng ta cũng vui vẻ, từ bi hỷ xả mà ăn bữa tối hoành tráng do bạn Dật Ly đãi ở sân bay Singapore trong vài tuần nữa… Riêng khoản chất sến thì trái với cụ Trần Nhân Tông ta có hơi nhiều, nhờ công phu hàng ngày luyện cải lương Hồ Quảng của Vũ Linh thần tượng 🙂

Quay lại chuyện thơ cụ Trần Nhân Tông, hai câu: “Thôn hậu, thôn tiền đạm tự yên- Bán vô, bán hữu tịch dương biên” trong bài Thiên Trường Vãn Vọng được bầu vào danh sách 50 câu thơ hay thả lên trời ở Văn Miếu Quốc tử Giám Tết năm 2010.

Chỉ đáng tiếc là, tuy thơ cụ được bầu, nhưng nguyên tác thì ko được cung cấp, thậm chí tên bài thơ cũng ko được đưa, mà đưa trên báo chỉ là 2 câu thơ dịch, tên người dịch cũng chẳng đưa nốt 🙂 …

(bonus information: cùng năm Mãn Giác thiền sư cũng được chọn 2 câu đã dịch ra như sau: Việc còn chờ trước mặt, Trên đầu tóc đã phai… 😀 không biết con chim biết chuyện người ta không thèm đưa tên bài thơ, đưa nguyên bài thơ, đưa nguyên tác bài thơ, đưa tên người dịch… như thế này… có thấy tức tưởi không).

Tóm lại, hai câu dịch thơ cụ không biết dịch giả là ai được tuyển chọn thả trên bầu trời Văn Miếu năm 2010 (đồng thời đăng trên báo Văn nghệ hay gì đó) như sau:

Thôn trước thôn sau tựa khói lồng

Bóng chiều dường có lại dường không

Hai câu dịch này ta thích, vì thế có ý đi tìm nguyên bài dịch để đọc, và xem người dịch là ai để ngưỡng mộ, nhờ đến bạn thân Google, nhưng ngạc nhiên chưa, không tìm ra bản dịch nào có hai câu chính xác như thế này cả??? 😀

Hai câu gần giống là trong bản dịch của Ngô Tất Tố:

Trước xóm sau thôn tựa khói lồng,
Bóng chiều man mác có dường không.
Mục đồng sáo vẳng trâu về hết,
Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng.

Bản dịch của Ngô Tất Tố ta thấyhay (sẵn ngưỡng mộ vị tiền bối này dịch cực hay bài Bình Ngô đại cáo của thần tượng Ức Trai lão gia),  có lẽ 2 câu trên là ‘dị bản’ của bản dịch này chăng?

Đó là thiên tình sử của ta với bài Thiên Trường vãn vọng của Trần Nhân Tông.

Tiếp đến là bài Trúc nô minh nàng Dật Ly ưa thích. Nàng Dật Ly dạo này không chỉ thích dùng hàng hiệu mà còn thích dùng hàng hiệu độc nha. Bài này của cụ Trần Nhân Tông, có thể gọi là đạt đến tuyệt đỉnh công phu của cái sự cô đọng mà hàm ý sâu xa không nhỉ?

Bản dịch đây, cực sát nguyên tác đây:

Trúc nô minh

Ngạo tuyết tâm hư,
Lăng sương tiết kính.
Giả nhĩ vi nô,
Khủng phi thiên tính.

Dịch nghĩa

Trải tuyết lạnh mà tâm thông suốt,
Dầu giải trong sương mà đốt cứng cỏi.
Mượn ngươi làm tôi đòi,
Sợ rằng trái với tính tự nhiên của nhà ngươi.

Bản dịch của Yên Liên

Dãi tuyết tâm sáng

Dầm sương thân cường

Dùng ngươi làm tớ

E trái tính thường.

Nể lắm mới dịch đấy. Tự nhận luôn là đọc lên nghe chẳng thơ văn lãng mạn gì cả (nhưng mà nguyên tác thực ra cũng thế 😀 mỗi tội Hán Việt… nghe hay hơn). Bình loạn đi….

Yên Liên

Bản dịch của Vũ Khánh

Ngạo tuyết lòng vẫn trống,

Dầm sương đốt chẳng rời.

Muốn mượn làm tôi tớ,

Còn e trái nết trời.

2.

Dãi tuyết lòng vẫn trống,

Dầm sương đốt chẳng rời.

Muốn dùng ngươi sai khiến

Chỉn e trái nết trời.

YL

Trúc Nô Minh – Trần Nhân Tông

Hôm nọ vừa mới chuyện phiếm với nàng YL, nàng than thơ cổ VN hay thế sao mà ít người đọc, ít người dịch 😦

Ngẫm lại thì bạn AC đúng là ít đọc thơ VN thời xưa thực. Thú thực thì trừ ra Nguyễn Du với Bà huyện TQ bạn AC hay đọc cho vui, còn nx người khác thì ít khi đọc. Thời còn đi học, sách giáo khoa năm nào cũng có vài bài thơ chữ Hán của các tác giả Việt, nhưng mà có lẽ ko đúng vs gu của bạn AC cho nên hầu như ko nhớ rõ. Chỉ ấn tượng mang máng, cụ Nguyễn trãi thì làm 1 bài dài dằng dặc Cáo Bình Ngô (mà chưa bao giờ bạn AC có kiên nhẫn đọc hết – sorry nếu xát muối vào vết thương lòng của bạn YL); cụ Nguyễn công trứ thì ngông nghênh vênh váo; cụ j đó “thẹn với Vũ Hầu”; rồi cụ j đó nữa “đoạt sáo chương dương độ”, rồi cụ Phan thì “đập đá ở côn lôn” vv và vv. Thơ nào cũng chất thép chất sắt tùm lum, mà bản thân bạn AC thì lại cứ phải nx thứ buồn buồn tui tủi 😛 (à, trừ cái “Dụ chư tỳ tướng hịch văn” của cụ Hưng Đạo, vô cùng là thik :P)

Kể ra thì Ức Trai cụ cũng có thơ tình lá chuối vườn chuối, hoặc là “tự bạch” về “tấm lòng son”, về ước muốn “ao cạn vớt bèo cấy muống, đìa thanh dọn cỏ ương sen” nghe cũng “sến” lắm, cơ mà ko có thik cụ Ức Trai nên ít khi đọc thơ cụ ý (cũng ko có lý do cụ thể tại sao mà hem thik, rất là cảm tính thôi). Nàng Hồ xuân hương thì… nói thế nào nhỉ, cũng cảm tính ko thik luôn, thơ gì mà… 😛

Bạn AC có lẽ chỉ hợp với các thể loại “thiên hạ hà nhân khấp Tố Như” với lại “Cảnh đấy người đây luống đoạn trường”… Thik cả thơ cụ Nguyễn Khuyến nữa, cứ có cái j đó âu sầu bi thảm, đọc nghe rất phê 😛 (sở thik biến thái :P)

Hôm trước YL nàng giới thiệu cho mấy bài thơ Việt cổ, quả thực cũng rất hay, có lẽ do bạn AC đã ko có thiện cảm từ trước cho nên ít khi tìm hiểu, cho nên bỏ sót nx “viên ngọc quý”, như bài uống rượu 1 mình của Trần Quang Triều, hay bài cắm thuyền làm thơ của Ức trai cụ… YL bạn giới thiệu cho thơ của “Phật hoàng” Trần Nhân Tông, khen là đẹp, là đậm chất thiền (đồng nghiệp cho nên “đồng thanh tương ứng”?) 😛

Cụ Trần Nhân Tông thì mình cũng thik, vì thik cụ ở cái Hội nghị Bình Than năm nào, thiệt á là nhiệt huyết nha. Thik cụ vì cụ làm vua tốt, sau lại rời bỏ hồng trần mà đi tu, cảm thấy cụ thiệt là cao siêu (ko phải ai cũng thoát dc cõi trần tục, mềnh là mềnh thik nx người ngoan đạo, đạo nào cũng thế).

Có lẽ cuộc đời cụ khá là thành công, nhất là về công danh, và đầu óc cụ khá thoáng đáng cho nên thơ cụ rất chi là ĐẸP, nhẹ nhàng, thoải mái, thơ mộng và lãng mạn.  Ko có niềm hoài cổ 1 thời xa vắng, ko có bi thương vong quốc hận, ko có uất ức vì chí ko thành, cũng càng ko có sầu tương tư, thương hoa tiếc nguyệt (chất sến). Thơ cụ chầm chậm, ko vui cũng chả buồn, đọc lên cảm giác thấy cụ rất chi là hài lòng vs cuộc đời (đọc kỹ thì cảm thấy hơi có chút vui vui, có lẽ cụ vui vì giác ngộ dc :P)

1. Thiên Trường vãn vọng
Thôn hậu, thôn tiền đạm tự yên,
Bán vô, bán hữu tịch dương biên.
Mục đồng địch lý quy ngưu tận,
Bạch lộ song song phi hạ điền.

Ngắm cảnh chiều ở Thiên Trường

Trước thôn, sau thôn, khí trời mờ nhạt như khói,
Bóng chiều tà nửa không, nửa có.
Trẻ chăn trâu thổi sáo dẫn trâu về hết,
Từng hàng cò trắng bay xuống ruộng.

2. Xuân Vãn

Niên thiếu hà tằng liễu sắc không,
Nhất xuân tâm sự bách hoa trung.
Như kim khám phá đông hoàng diện,
Thiền bản bồ đoàn khán truỵ hồng.

Chiều Xuân

Thuở trẻ chưa từng hiểu rõ “sắc” với “không”,
Mỗi khi xuân đến vẫn gửi lòng trong trăm hoa.
Ngày nay đã khám phá được bộ mặt chúa xuân,
Ngồi trên nệm cỏ giữa tấm phản nhà chùa ngắm cánh hoa rụng.

3. Đăng Bảo Đài Sơn

Ðịa tịch đài du cổ,
Thời lai xuân vị thâm.
Vân sơn tương viễn cận.
Hoa kính bán tình âm.
Vạn sự thủy lưu thủy,
Bách niên tâm dữ tâm.
Ỷ lan hoành ngọc địch,
Minh nguyệt mãn hung khâm.

Lên núi Bảo Đài

Đất hẻo lánh, đài thêm cổ kính,
Theo thời tiết, mùa xuân về chưa lâu.
Núi mây như xa, như gần,
Ngõ hoa nửa rợp, nửa nắng.
Muôn việc như nước tuôn nước,
Trăm năm lòng lại nhủ lòng.
Tựa lan can nâng ngang chiếc sáo ngọc,
Ánh trăng sáng chan hoà trước ngực.

Ví dụ 1 số bài để thấy sự an nhàn bình thản trong thơ cụ, chỉ chép phần Hán Việt và dịch nghĩa, phần dịch thơ có thể tìm thêm trên thivien.net.

Đào xới 1 hồi, bạn AC gặp dc 1 bài hơi khác thường 1 chút của cụ, hihi, về cả thể thơ lẫn ý thơ — khá là ấn tượng vs bài này. Vậy cho nên post lên đây, mời VK huynh và YL tỷ ra tay dịch thử, ngắn gọn và súc tích:

竹奴銘

傲雪心虛,
凌霜節勁。
假爾為奴,
恐非天性。

Trúc nô minh

Ngạo tuyết tâm hư,
Lăng sương tiết kính.
Giả nhĩ vi nô,
Khủng phi thiên tính.

Dịch nghĩa

Trải tuyết lạnh mà tâm thông suốt,
Dầu giải trong sương mà đốt cứng cỏi.
Mượn ngươi làm tôi đòi,
Sợ rằng trái với tính tự nhiên của nhà ngươi.

Bài thơ này HAY nha, ngắn củn à, mà cái tứ “mượn trúc vi nô” cũng hơi là độc đáo đó.  Hihi, đúng là AC bạn có chút xấu chơi, ý đồ làm khó 2 vị nhân huynh. Cơ mà thách thức càng lớn thì thú tính (tính thú vị) càng cao chứ hả? 😛

Bonus cái tranh bạn AC vẽ (phát huy tinh thần narcissist tự hát tự khen hay) để làm thuốc lắc trợ thi hứng cho 2 vị hehe

Cố lên VK, cố lên YL, dịch 100bài rồi bạn AC sẽ mò mẫm đi tìm tài trợ in ra bán (cho người ta gói xôi, hihihi joking :P)

Anh Ca

Thập Ngũ Dạ Vọng Nguyệt Ký Đỗ Lang Trung – Vương Kiến

十五夜望月寄杜郎中 王建

中庭地白樹棲鴉,
冷露無聲濕桂花。
今夜月明人盡望,
不知秋思落誰家。



Phiên âm

Thập ngũ dạ vọng nguyệt ký Đỗ lang trung

Vương Kiến (*)

Trung đình địa bạch thụ thê nha,
Lãnh lộ vô thanh thấp quế hoa.
Kim dạ nguyệt minh nhân tận vọng,
Bất tri thu tứ lạc thuỳ gia?

Dịch nghĩa

Ngắm trăng đêm rằm gửi quan lang trung họ Đỗ

Ở sân bên trong đất trắng, quạ đậu trên cây
Sương móc lạnh lặng lẽ ướt đẫm hoa quế
Đêm nay mọi người đều ngắm trăng sáng
Chẳng biết ý thu ở tại nhà ai đây?

 (*) Vương Kiến 王建 (751-835) tự là Trọng Sơ, sinh giữa thế kỷ thứ 8, người Khoản Châu, Dĩnh Xuyên (nay là Hứa Xương, Hà Nam, Trung Quốc), đỗ tiến sĩ niên hiệu Đại Lịch (766-779) thứ 10, từng làm quan Tư Mã Thiểm Châu. Ông trước tác Nhạc phủ cung từ rất được người ta khen ngợi, nổi tiếng ngang với Trương Tịch. Tác phẩm: Vương Tư Mã tập. (Theo thivien.net)

Bài thơ này cũng ko có gì đặc sắc nổi bật cho nên bạn Dật Ly không thuộc, đi Google rất vất vả. Tại vì bạn DL chỉ nhớ đúng 1 câu thơ dịch là “Đêm nay thu hứng rơi vào nhà ai” :D, có điều câu này search trên mạng thì chả ai dịch như vậy, suy ra hoặc là có ai đó dịch nghiệp dư cho bạn DL nghe, hoặc là (ly kỳ hơn) bạn DL tự dịch trong tiềm thức mà không biết (hehe, tự kỷ :P)

Có lẽ chỉ là 2 câu cuối là có điểm hay ho –  vì là đọc lên thì hay nhưng bạn DL không hiểu rõ lắm ý tứ của nó. Phải chăng nhà thơ muốn hỏi là: Ai cũng đang ngắm trăng nhưng không biết có người nào mới có hứng thú mà làm thơ? 😛

Cũng có cách hiểu khác là nhà thơ đang biểu lộ nỗi nhớ nhà, nhớ cố hương, hay nhớ 1 người ở xa (Đỗ Lang trung? boylove :P). Đêm nay trăng sáng đẹp có người đứng ngắm say mê nhưng ko biết tâm tình thì lại bay tới nơi nào, kiểu như  “Cử đầu vọng minh nguyệt, đê đầu tư cố hương”  aizzz.

Trung thu sắp tới, hai vị tiền bối có hứng thú dịch chăng?

Anh Ca

Dạ Thướng Thụ Hàng Thành Văn Địch – Lý Ích

Đây là một bài thơ ĐẸP (dù vần ko chỉnh mấy, but no problem :))

夜上受降城聞笛

李益

回樂峰前沙似雪,
受降城外月如霜。
不知何處吹蘆管,
一夜征人盡望鄉。

Hán Việt:

Dạ thướng Thụ Hàng thành văn địch

(Tác giả: Lý Ích)

Hồi Nhạc phong tiền sa tự tuyết
Thụ Hàng thành ngoại nguyệt như sương
Bất tri hà xứ xuy lô quản
Nhất dạ chinh nhân tận vọng hương.

Dịch nghĩa:

Ban đêm nghe tiếng sáo ở Thụ Hàng thành

Phía trước núi Hồi cát trắng tinh như tuyết
Ngoài thành Thụ Hàng, trăng phủ như sương
Không biết ở đâu văng vẳng tiếng thổi sao
Khiến lòng chinh nhân cả một đêm nhớ nhà/ngóng về quê hương./.

———-

Chi Thượng Anh Ca

Lương Châu Từ

LƯƠNG CHÂU TỪ

Lương Châu Từ (điệu Từ  hay Khúc hát miền Lương Châu) là những bài thơ về miền biên ải, chủ yếu thể hiện tình hình gian khổ, tâm sự nhớ quê hương hoặc là chí khí của những chinh nhân đang canh giữ vùng biên cương.

Trong chủ đề này, có lẽ nỗi tiếng nhất (also hay nhất) chính là bài Lương Châu Từ (kỳ 1) của Vương Hàn: 

Bồ đào mỹ tửu dạ quang bôi
Dục ẩm tì bà mã thượng thôi
Tuý ngoạ sa trường quân mạc tiếu
Cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi?

Dịch nghĩa:

Rượu bồ đào (rượu nho) tuyệt hảo sóng sánh trong chén ngọc dạ quang

Đang muốn uống thì tiếng tì bà đã thúc giục ngay rồi

(Aizzz) Nếu mà tôi bị say rồi chết trên sa trường thì anh đừng có cười (nhạo)

Xưa nay đi chinh chiến có mấy ai trở về.

Hai câu cuối này quá ư là hay đi, nhiều người thì thấy nó thật là khẳng khái, hùng tráng, cá nhân mềnh thì mềnh thấy nó có bi tráng, có anh dũng nhưng nó thật là chua xót bi ai (anti-war activist điển hình).  Nhà thơ Nguyễn Hữu Loan có lẽ đã lấy cảm hứng từ bài này khi ông viết:

Lấy chồng đời chiến chinh

Mấy người đi trở lại

 (Trích Màu Tím Hoa Sim)

Sau đây là 1 số bài Lương Châu Từ cũng hay hay:

Lương Châu Từ kỳ 2 của Vương Hàn (hem hay bằng bài 1, hơi sầu bi sướt mướt)

涼州詞其二

秦中花鳥已應闌,
塞外風沙猶自寒。
夜聽胡笳折楊柳,
教人意氣憶長安。

Tần trung hoa điểu dĩ ưng lan

Tái ngoại phong sa do tự hàn

Dạ thính Hồ già Chiết Dương Liễu

Giao nhân ý khí ức Trường An.

Ở đất Tần, hoa sắp tàn, chim bay đi gần hết
Ngoài quan ải thì gió cát vẫn còn lạnh lẽo
Ban đêm tiếng Hồ già (1 loại sáo của người Hồ) thổi bài “Chiết dương liễu”
Khiến cho lòng người nhớ về Trường An.

Bài Xuất Tái (Lương Châu Từ)  của Vương Chi Hoán (王之渙), bài này thì đẹp và hay…

出塞(涼州詞) 

黃河遠上白雲間,
一片孤城萬仞山。
羌笛何須怨楊柳,
春風不度玉門關。

Hoàng hà viễn thướng bạch vân gian,
Nhất phiến cô thành vạn nhận san.
Khương địch hà tu oán dương liễu,
Xuân phong bất độ Ngọc Môn quan.

Hoàng Hà chảy xa xa như dài lên tận mây trắng
Một phiến thành cô quạnh, muôn trượng núi cao
Tiếng sáo người Khương cần chi phải oán dương liễu (ý là thổi bài “Chiết Dương liễu”)
Vì gió xuân nào có qua được cửa ải Ngọc Môn Quan.

Bài thơ này đúng là tiêu biểu cho trường phái “thơ trung hữu họa” – Chỉ 2 câu đầu tiên đã vẽ nên một bức tranh toàn cảnh về vùng biên ải rộng lớn mà hoang sơ,  từ  đó càng làm nổi bật sự  nhỏ nhoi, cô tịch của “đồn biên phòng” và implies cuộc sống vất vả khô khan của người “lính biên phòng”. Câu cuối cùng đẩy sự liên tưởng của người đọc lên mức cao nhất — vùng biên cương này xa xôi hẻo lánh tới mức làn gió nhà cũng ko thổi tới được. Thật là thãm thiết :))

Tiếp theo là 3 bài Lương Châu Từ của Trương Tịch, trong đó có mỗi bài số 3 là hay

Lương Châu Từ kỳ 1 

邊城暮雨雁飛低,
蘆筍初生漸欲齊。
無數鈴聲遙過磧,
應馱白練到安西。

Biên thành mộ vũ nhạn phi đê,
Lô duẩn sơ sinh tiệm dục tề.
Vô số linh thanh dao quá thích,
Ưng đà bạch luyện đáo An Tây.
 

Mưa chiều ở thành biên giới nhạn bay thấp
Lau măng mới mọc cùng nhau từ từ vương cao
Nhiều tiếng chuông vọng qua sa mạc nghe xa xa
Ngựa và lạc đà chở lụa trắng vào An Tây.

Lương Châu Từ kỳ 2

古鎮城門白磧開,
胡兵往往傍沙堆。
巡邊使客行應早,
每待平安火到來。

Cổ trấn thành môn bạch thích khai,
Hồ binh vãng vãng bạng sa đôi.
Tuần biên sứ khách hành ưng tảo,
Mỗi đãi bình yên hỏa đáo lai.

Cửa thị trấn xưa cát trắng bắt đầu lấp
Lính Hồ lui tới trên những đụn cát
Sứ giả tuần biên muốn lên đường sớm
Thường chờ những đội lính (phục kích ban đêm) trở lại bình yên.

Lương Châu Từ kỳ 3

鳳林關裏水東流,
白草黃榆六十秋。
邊將皆承深恩澤,
無人解道取涼州。

Phượng Lâm quan lý thủy đông lưu,
Bạch thảo hoàng du lục thập thu.
Biên tướng giai thừa thâm ân trạch,
Vô nhân giải đạo thủ Lương Châu.

Trong ải Phượng Lâm nước chảy về hướng đông
Cỏ trắng du vàng đã 60 năm rồi
Tướng ngoài biên đã hưởng nhiều ân sủng
Nhưng không có người mở đường đánh lấy Lương Châu.

Bài thơ thứ  3 như một tác phẩm của Nam Cao hay Ngô Tất Tố, đánh thức ta khỏi một loạt nx tác phẩm “lãn mạng” đương thời của Tự lực Văn đoàn, ra khỏi nx ảo tưởng hùng tráng kiên cường của đời lính biên phòng (và của quân nhân nói chung), đưa ta trở lại với hiện thực rất đời thường — ai cũng có lòng sợ chết, ai cũng có lúc nhát gan. Bài thơ là niềm cảm thông cho số phận nx người lính biên ải. Sâu xa hơn, nó có lẽ còn là 1 lời critic đối với quá trình “anh hùng hóa” và “tẩy não hóa” (vd, như bài số 1 của Vương Hàn) nhằm khuyến khích người ta xem cái chết “nhẹ như lông hồng” và việc ra trận tử trận (đôi khi vì nx lợi ích vị kỷ của 1 số người) là default. Ta thích tráng khí của “Túy ngọa sa trường quân mạc tiếu” — lại càng thích sự  độc đáo của “Vô nhân giải đạo thủ Lương Châu”. Dám đi ngược lại một ý thơ tuyệt hảo (Trương Tịch chưa sinh ra khi Vương Hàn làm bài thơ nổi tiếng kia), bài thơ này của Trương Tịch quả là rất đáng thưởng thức.

Cuối cùng, xin bonus thêm Lương Châu Từ của Tiết Phùng (薛逢) 

千里東歸客,
無心憶舊遊。
掛帆游白水,
高枕到青州。
君住孤山下,
煙深夜徑長。
轅門渡綠水,
游苑繞垂楊。
樹發花如錦,
鶯啼柳若絲。
更遊歡宴地,
愁見別離時。

Thiên lý đông quy khách,
Vô tâm ức cựu du.
Quải phàm du Bạch Thuỷ,
Cao chẩm đáo Thanh Châu.
Quân trú cô sơn hạ,
Yên thâm dạ kính trường.
Viên môn độ lục thuỷ,
Du uyển nhiễu thuỳ dương.
Thụ phát hoa như cẩm,
Oanh đề liễu nhược ti.
Cánh du hoan yến địa,
Sầu kiến biệt ly thì.

Dịch nghĩa:

Khách về đông xa xôi ngàn dặm

Không có tâm nhớ những nơi đã qua

Căng buồm qua Bạch Thủy

Nằm nghỉ thoải mái đến Thanh Châu
Dưới cô sơn nơi anh từng đóng
Sương dày phủ lấp đường khuya
Nước xanh chảy dưới cổng thềm
Vườn quân rủ những liễu mềm thướt tha
Cây đến mùa nở hoa như gấm
Tiếng oanh ca trong đám tơ vàng
Càng trở lại nơi phố thị

Càng sầu nhớ lúc phân ly.

Bài thơ này ko có gì quá độc đáo, trừ  nx tứ thơ hay, ví dụ như  “Yên thâm dạ kính trường” hoặc là “thụ phát hoa như cẩm, oanh đề liễu nhược ti”. Hai câu cuối có vẻ hay, nhưng nghĩa của nó mình chưa thực hiểu. Bản dịch trên dựa vào bản dịch trên thivien, edit 1 chút. Nếu có thời gian sẽ ngâm cứu kỹ lại bài này sau./.

——-

Chi Thượng Anh Ca

leminhkhaiviet

About Vietnamese Cultural History and Scholarship

Le Minh Khai's SEAsian History Blog (and More!)

History, Higher Education & the Digital Revolution

followmybrushmarks

exploring the ancient art of Chinese Brush Painting

Hoasinh_Anhca

Trì trung Hoa sinh hưởng lạc Chi thượng Anh ca mạn đề

Nguyễn Huy Hoàng

the star is fading

becomingnguoiviet

An outsider's view on what is going on inside Vietnam

Quỹ Nghiên cứu Biển Đông

Vì công lý và hòa bình cho Biển Đông

Nghiên Cứu Lịch Sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

Thought Catalog

Thought Catalog is a digital youth culture magazine dedicated to your stories and ideas.

About Words - Cambridge Dictionaries Online blog

Commenting on developments in the English language

VƯƠNG-TRÍ-NHÀN

đang hoàn thiện

Nghiên cứu quốc tế

Just another WordPress.com site

My kitchen of love ~

What's behind my kitchen door

%d bloggers like this: